[NEUTRONY]

NEUTRONY – niezależne i nieregularne pismo komputerowe Ośrodka Atomistyki w Świerku


Nr 8 (127) / 2005
4 sierpnia 2005

W numerze:
  • Biesiada emerytów atomowych
  • Polemika z jednomandatowym kandydatem
  • Klasyk asymptotyki transportu
  • Teczka IBJotu

Z ostatniej chwili

W ramach obchodów pięćdziesięciolecia IBJ Dyrekcja IEA urządziła 29 lipca br. emerytom Instytutu spotkanie towarzyskie na terenie Ośrodka, połączone z odwiedzinami w macierzystych pracowniach. Wszyscy otrzymali medal 50-lecia. Dochodzą do nas entuzjastyczne odgłosy z tego spotkania i wołania o bis, więc w następnym numerze zamieścimy obszerniejszą relację.

KA


Antykampania wyborcza

W ostatnim numerze NEUTRONÓW ukazała się odezwa Pana Profesora Andrzeja Czachora. Zamierza on wystartować w wyborach do Senatu z ramienia Komitetu Wyborczego Wyborców „Jednomandatowe Okręgi Wyborcze” (masło maślane w nazwie to nie mój pomysł) i w związku z tym zwraca się o poparcie do środowiska, z którego się wywodzi. Myśl, że środowisko atomistów powinno być reprezentowane w polskim parlamencie, jest bardzo słuszna, mój problem polega na tym, że nie chcę, aby tym reprezentantem był Profesor Czachor. A oto krótkie uzasadnienie mojego w tej kwestii stanowiska.

Mniej więcej dwa lata temu Profesor Czachor przedstawił na łamach NEUTRONÓW swoje poglądy na temat wstąpienia Polski do Unii Europejskiej. Objawił się on wówczas nam wszystkim jako zdecydowany przeciwnik Unii, posługując się przy tym argumentami, które wszyscy dobrze znaliśmy z wypowiedzi przedstawicieli rozmaitych partii populistycznych namawiających do głosowania w referendum przeciw akcesji. Polacy na szczęście nie posłuchali zajadłych obrońców polskiej suwerenności i polskiego majątku narodowego i od ponad roku jesteśmy już w Unii, tak więc szkodliwość społeczna poglądów głoszonych na łamach NEUTRONÓW przez Profesora Czachora jest teraz niewielka. Niemniej osobiście nie chciałbym, aby osoby o takich poglądach zasiadały w parlamencie, a co gorsze, reprezentowały moje środowisko. Dlatego też nie mam zamiaru podpisać listy z poparciem tego kandydata, a jeśli uda mu się zdobyć 3000 podpisów i wystartuje w wyborach, to z pewnością nie będę na niego głosował.

Przy okazji chciałbym przypomnieć Panu Profesorowi Czachorowi, że wciąż oczekuję odpowiedzi na pytanie, które mu zadałem przeszło dwa lata temu na łamach NEUTRONÓW. Tym z Czytelników, którzy nie pamiętają, o co to chodziło, przypomnę, że w artykule Profesora Czachora znalazł się następujący akapit:

Czy to strachy na Lachy, że akcesja zagraża naszej suwerenności? Posłuchajmy, co na ten temat powiedział 3 września 2000r. kanclerz niemiecki Gerhard Schroeder: "Nie drażnijcie ofiary, która sama pcha się w nasze ręce. Zawierzcie mojej metodzie, ja wam dostarczę wschodnie landy tak, że dzisiejsi administratorzy, Polacy, będą nam jeszcze wdzięczni, że zostaną Europejczykami." Dodam, że historia Niemiec lat temu 70 każe doceniać wagę biblijnej myśli, że "na początku było słowo". Przypominam prawo Murphy’ego: jeśli coś może pójść źle – to pójdzie. [NEUTRONY nr 6 (107) / 2003 z 24 czerwca 2003]

Ze swej strony prosiłem Profesora Czachora o podanie oryginalnego źródła (koniecznie w języku niemieckim), z którego zaczerpnięta została ta bulwersująca informacja. Na odpowiedź czekam już przeszło dwa lata. Może dostanę ją teraz w ramach kampanii wyborczej?

Janusz Mika


Klasyk neutronów/NEUTRONÓW

26 lipca 2005 w trakcie prestiżowej konferencji 19th International Conference on Transport Theory (ICTT19) w Budapeszcie odbyła się całodniowa (od 9:00 rano do 18:00 wieczorem) sesja z okazji siedemdziesięciolecia urodzin Janusza Miki. Jej tematem (http://www.kfki.hu/ictt19/prel_p.html) były metody asymptotyczne w teorii transportu neutronów, w której to dziedzinie jubilat wybił się na pozycję uznanego „klasyka cytowań”.

Pozwalamy sobie zacytować laudację wygłoszoną na cześć naszego redakcyjnego Kolegi.

Special session dedicated to 70th birthday of Janusz Mika

Janusz R Mika was born on 24th of March 1934 in the small Polish town of Krasnystaw. He studied Theoretical Physics at the University of Lublin in Poland receiving an MSc degree in 1955. After graduating he started working at the Institute for Nuclear Research in Swierk. At this time he was busy doing routine calculations of reactor systems. One day, his boss brought him a copy of what would become the most celebrated and influential paper in transport theory, K.M Case’s Elementary solutions of the transport equations and their applications that appeared in Annals of Physics in 1960. Janusz started to work on this paper and later, in January 1961, he received an International Atomic Energy Agency fellowship to visit the University of Michigan, where Case was a professor, to fulfill partially his graduate studies. The result of this visit was the famous paper by Janusz, Neutron transport with anisotropic scattering that appeared in Nuclear Science and Engineering in 1961, which became a Citation Classic in 1983. By 2005, this paper has been cited more than 160 times. Clearly, the results were more than sufficient for Janusz to receive his PhD in 1963 and an award from the Polish Council for the Peaceful Use of Atomic Energy. The career that followed was quick and brilliant. Janusz received a DSc (Habilitation) at the age of 32 and the title of a State Professor at 38 as well as two other prizes from the Polish Council for the Peaceful Use of Atomic Energy in 1968 and 1972. He continued to work at the Institute of Nuclear Research in Swierk, where he was Deputy Director of the Computing Centre between 1974 and 1981. These years were also very fruitful from a scientific point of view. Before 1981 he published close to 50 papers, 3 books and contributed a survey article to the Encyclopedia of Physics. It was also in the 70s that he started to work on what was later to become his trademark: asymptotic analysis of transport equations. It is worthwhile to mention that in a survey done in the 70s Janusz was found to be among 20 most cited physicists in Poland.

The turmoil of 1981 brought an abrupt end to his promising career in Poland. The declaration of martial law in December 1981 found him at the University of Kaiserslautern and, as many Poles, he decided to stay away from events which seemed to spell the end of dreams of a democratic Poland. In the 80s Janusz spent some time in Kaiserslautern and a few years at the University of Strathclyde in Scotland where he proved his versatility as a mathematician by producing a significant research in Functional Analysis in collaboration with D. Pack, G. Roach and W. Lamb. In 1985 he accepted a position at the University of Natal in Durban, South Africa, considering this to be his last haven.

In Durban, together with his colleagues from Poland, he continued to work on asymptotic analysis. This period culminated in the publication of a highly regarded monograph “Singularly perturbed evolution equations with applications in kinetic theory” where an abstract and mathematically rigorous formulation of the Chapman-Enskog asymptotic procedure was developed and applied to a range of kinetic equations. The monograph won the authors the University of Natal Book Prize for 1997.

Janusz’s stay in Durban was marked not only by his research achievements but also by his social and managerial skills. In 1990 we was appointed as the Head of a deeply divided Department of Mathematics and Applied Mathematics and, as the citation on the tribute handed to him at the end of his term reads “His wisdom and diplomacy did much to bring the Department together…”

The collapse of communism in the early nineties changed the landscape and allowed the political refuges of the 80s to reclaim their place, both in Poland and in Europe. Janusz was able to rebuild his scientific contacts in Europe and, in particular, Italy. Taking advantage of a booming tertiary education market in Poland (and an unreasonably low retirement age in South Africa), in 1996 he returned to Poland to take up professorial positions at his old Institute of Nuclear Research in Swierk as well as at the Technical University of Lodz from where he retired at the age of 70 to take up professorship at the private Warsaw Management Academy. In recent years his research interest has turned to stiff systems of differential equations where he has developed a shape-amplitude method which allows a significant reduction of computational time when solving such systems.

Writing about Janusz one should not forget about his seemingly inexhaustible energy. He was a highly regarded basketball and tennis-table player. He has been an accomplished runner: it is enough to mention that last year three generations of Mika’s family – Janusz, his son and grandson – have completed a half-marathon in Hannover. He also has been classified in a top of his age category in cross-country running in Warsaw.

All in all, Janusz, all the best and “Sto lat, sto lat…”


Teczka o kryptonimie „Atom”

Podpułkownik Gawęda, wyższy funkcjonariusz Departamentu II MSW (kontrwywiad cywilny) zlecił Służbie Bezpieczeństwa w terenie program działania w polskiej atomistyce na najbliższe 10 lat, aż do dnia jej przejęcia w roku 1974 przez Departament III (walka z działalnością antypaństwową).

Spośród ośmiu wyznaczonych zadań, ostatnie ma charakter organizacyjny. Z pozostałych siedmiu, tylko pierwsze trzy oraz zadanie ostatnie mają związek z kontrwywiadem: pierwsze dotyczy kontroli nad polskimi naukowcami w Kraju, drugie – kontroli nad polskimi naukowcami delegowanymi zagranicę, trzecie jest rozwinięciem dwóch pierwszych, a siódme dotyczy inwigilacji zagranicznych naukowców w Polsce.

Pozostałe trzy zadania, to już nie kontrwywiad, lecz wywiad. Zadanie czwarte oznacza nakłanianie polskich naukowców, aby debiutowali w pracy wywiadowczej w zagranicznych placówkach naukowych, które będą ich gościć. Zadanie piąte, to werbowanie tajnych agentów spośród tych, którzy się sprawdzili i wyznaczanie im zadań szpiegowskich za granicą. Zadanie szóste, to banalne donoszenie na współpracowników w Kraju.

Teczka zagadnieniowa kryptonim "Atom" rozrosła się po latach do 12 tysięcy stron. Ich lektura pozwoli wytrwałemu czytelnikowi porównać gorliwość różnych Komend Wojewódzkich w wykonywaniu zadań postawionych przed nimi przez pułkownika Gawędę.

Stanisław Ugniewski

Od: Ppłk T. Gawęda, zastępca naczelnika Wydziału VI Departamentu II MSW
Do: Naczelnik wydziału II Służby Bezpieczeństwa KWMO w Łodzi [wpisano ręcznie – SU]
Data: 25 V 1964 r.
Temat: Założenia teczki zagadnieniowej krypt. „Atom” [uwaga SU]
Ref: AIPN, 0236/115, t.6 lub mikrofilm AIPN, 01419/138 J29 A12-B2)

Od dłuższego czasu obserwujemy aktywne zainteresowanie wywiadów państw kapitalistycznych prowadzonymi przez Polskę badaniami atomowymi w dziedzinie atomistyki (bliższe dane na ten temat znajdują się w załączonej notatce informacyjnej).

Istniejąca na tym odcinku sytuacja stworzyła konieczność zorganizowania przez nas w oparciu o istniejące na terenie kraju ośrodki badań jądrowych lub z nimi współdziałające odpowiedniej bazy operacyjnej mającej na celu ujawnianie i przeciwdziałanie wszelkiej działalności szpiegowskiej na ich terenie.

Informując o powyższym proszę o spowodowanie zorganizowania przez Grupę VI pracy operacyjnej w odniesieniu do wymienionych w załączeniu ośrodków i zakładów naukowych resortu atomistyki. Grupa VI podległego Wam Wydziału prowadzi prace operacyjną pod kontrolą Wydziału VI Dep[artamentu] II MSW.

Prowadząc pracę operacyjną w oparciu o wymienione ośrodki badań jądrowych i ewentualnie te, które na Waszym terenie zostaną w przyszłości zorganizowane, zmierzać należy do ujawniania osób powiązanych z wrogimi wywiadami, źródeł przecieku informacji stanowiących tajemnicę państwową i ustalenia przyczyn istotnych nieprawidłowości istniejących w resorcie atomistyki sprzyjających wrogiej działalności, o której mowa wyżej.

Celem realizacji powyższego należy

1.) Dokonywać systematycznego rozeznania operacyjnego wśród personelu zatrudnionego w podanych ośrodkach naukowych, zwracając szczególną uwagę na osoby biorące udział względnie mające dostęp do prac wyjątkowo ważnych dla naszej gospodarki narodowej lub obozu socjalistycznego i posiadające powiązania z państwami kapitalistycznymi.

2.) Przy pomocy odpowiednio budowanej sieci informacyjnej oraz innych środków pracy operacyjnej prowadzić kontrolę nad delegowanymi do krajów kapitalistycznych (przed i po przyjeździe) celem ustalenia ich zachowania i ujawniania osób podejrzanych o przekazywanie informacji lub współpracę z obcym wywiadem.

3.) Ustalone źródła przecieku informacji stanowiących tajemnicę państwową aktywnie rozpracowywać w kierunku rozpoznania ich pobudek i powiązań w celu udokumentowania szkodliwej działalności.

4.) Z pośród naukowców częściej wyjeżdżających do państw kapitalistycznych typować osoby do przeprowadzania rozmów z perspektywą operacyjnego wykorzystania. W tego rodzaju rozmowach należy dążyć do ujawniania zainteresowań obcych wywiadów naszymi badaniami naukowymi, uzyskiwania bliższych danych dotyczących osób i organizacji zagranicznych działających dla obcych wywiadów, zachowania na terenie zagranicznym innych członków delegacji oraz uzyskiwania charakterystyk osób, z którymi stykano się zagranicą, mającymi [chyba: mających – uwaga SU] dostęp do prac badawczych prowadzonych przez kapitalistyczne ośrodki naukowo-badawcze – kierunki badań, osiągane wyniki, itp.

5.) Pozyskiwać wartościowe jednostki sieci spośród naukowców posiadających styki z państwami kapitalistycznymi. Sprawdzonym jednostkom sieci wyjeżdżającym do państw kapitalistycznych można zlecać zadania do wykonania zagranicą. Zadania te wraz z charakterystyką jednostki winny być nadesłane do Wydziału VI celem akceptacji i ewentualnego rozszerzenia.

6.) Posiadaną sieć informacyjną wykorzystywać do ustalenia istotnych nieprawidłowości (charakteru polityczno-ekonomicznego) występujących na odcinkach naukowo-badawczych i w zakładach produkcyjnych resortu atomistyki celem informowania o tym właściwych czynników.

7.) Poddawać operacyjnej kontroli obcokrajowców z państw kapitalistycznych przyjeżdżających do resortu atomistyki, szczególnie tych, którzy przejawiają podejrzane zainteresowania wynikami naszych badań lub których przyjazd do Polski nie posiada dostatecznego uzasadnienia. Jednocześnie należy zapobiegać faktom dopuszczania przyjeżdżających cudzoziemców do zapoznawania się z osiągnięciami naukowo-badawczymi, objętymi ochroną tajemnicy państwowej (wymaga to współdziałania z pionem III Sł[użby] Bezp[ieczeństwa].

8.) O każdorazowym założeniu sprawy oraz uzyskaniu ciekawszej informacji dotyczącej omawianego odcinka pracy proszę powiadamiać Wydział VI specjalnym meldunkiem, w którym winny się znajdować opisy uzyskanych materiałów oraz plany Waszych zamierzeń operacyjnych.

Jednocześnie proszę zarejestrować w Wydziale „C” teczkę zagadnieniową, w ramach której będziecie prowadzić czynności operacyjne dotyczące tego odcinka w/g podanych wyżej zadań oraz gromadzić w niej uzyskane informacje i materiały. Załączonej teczce zagadnieniowej proszę nadać kryptonim „Atom”.

Informując o powyższym, proszę o wytypowanie odpowiedniego pracownika Waszego Wydziału do prowadzenia tego odcinka pracy zgodnie z w/w wytycznymi.

Do dn 10 VI 1964 r. proszę powiadomić nas o sposobie wykonania powyższego, podając jednocześnie nazwisko pracownika, który będzie organizował pracę na tym odcinku.

Załączniki:
1) Materiały informacyjne, stron ...
2) Wykaz zakładów w oparciu o które będziecie organizować prace operacyjną

[Brak tych załączników – uwaga SU]


REDAKCJA:
Krzysztof Andrzejewski
Marek A. Rabiński (http://www.ipj.gov.pl/pl/links/rabinski.htm)

Adres Redakcji – neutrony@nuclear.pl
Nowych Czytelników, którzy chcą regularnie otrzymywać NEUTRONY, prosimy o przesłanie na adres listy wysyłkowej neutrony.lista@nuclear.pl pustego e-maila z wypisanym w temacie "subscribe" (koniecznie małymi literami).

Numery NEUTRONÓW są dostępne pod adresem: http://neutrony.nuclear.pl