********************************************************************** * * * # # #### # # ##### #### ### # # # # * * ## # # # # # # # # # ## # # # * * # # # ### # # # # # # # # # # # # * * # ## # # # # #### # # # ## # * * # # #### ### # # # ### # # # * * *

*--------------------------------------------------------------------*

* NEUTRONY - niezalezne i nieregularne pismo komputerowe *

* Osrodka w Swierku *

* Nr 20 (36) / 1998 28 wrzesnia 1998 *

**********************************************************************

W NUMERZE:

- Anschluss IEA?

- Gdzie sie podzialo 12% dotacji z budzetu?

- Jeszcze o CzErnobylu (dla wytrwalych)

- Krotko o nieodpowiedzialnosci profesorow

- Nasz Czytelnik do samorzadu

W NASTEPNYM NUMERZE:

- Sprawozdanie z RN IEA (aktualna wersje zaatakowal wirus komputerowy)

**********************************************************************

Rada Naukowa

Instytutu Problemow Jadrowych

im. Andrzeja Soltana w Swierku

Stanowisko w sprawie zarzadzenia Prezesa Panstwowej Agencji Atomistyki

o wlaczeniu Instytutu Energii Atomowej do Instytutu Problemow

Jadrowych

 

Rada Naukowa Instytutu Problemow Jadrowych z najglebszym niepokojem

przyjela tresc pism Prezesa Panstwowej Agencji Atomistyki skierowanych

do Ministra Finansow prof. L. Balcerowicza i Przewodniczacego KBN

prof. A. Wiszniewskiego, inicjujacych procedure wlaczenia IEA do

Instytutu Problemow Jadrowych.

Zgadzajac sie z idea przylaczenia struktur naukowych IEA do IPJ w

miare dostepnych srodkow, zgadzajac sie pelnic role wlasciciela i

gospodarza Osrodka Swierk w celu wzmocnienia finansowego przyszlego

Instytutu, nie zgadzamy sie na wlaczenie do IPJ Osrodka Reaktorow

Badawczych. Procedura wlaczenia IEA musi byc poprzedzona nie tylko

wylaczeniem Zakladu Unieszkodliwiania Odpadow Promieniotworczych, ale

rowniez Osrodka Reaktorow Badawczych. Warunek ten byl jednoznacznie

stawiany w poprzedniej uchwale Rady z dnia 21.04.1998 r. Powtorzony

zostal w rozmowie dyrektora IPJ, prof. Z. Sujkowskiego, z prezesem PAA

w dniu 15.09.1998 r.

Powyzsze stanowisko opieramy na nastepujacych przeslankach:

Instytut Problemow Jadrowych zajmuje w polskiej nauce

ustabilizowana, wysoka i doceniana przez krajowe i miedzynarodowe

srodowiska naukowe pozycje. Wlaczenie do IPJ jednostki

posiadajacej nie tylko powazne klopoty finansowe lecz takze

niejasna przyszlosc merytoryczna spowoduje powazne trudnosci w

dalszej dzialalnosci.

W obecnej bardzo trudnej dla wielu instytutow naukowych sytuacji

finansowej Instytut Problemow Jadrowych prowadzil przez wiele lat

bardzo oszczedna i ostrozna gospodarke swymi zasobami. Nie

dopuscil dzieki temu do zadluzenia instytutu. Wymagalo to jednak

podjecia szeregu trudnych i niepopularnych posuniec z licznymi

zwolnieniami pracownikow wlacznie. Widoczne sa juz pozytywne

efekty tych posuniec: strata brutto za rok 1997 zostala

zmniejszona z kwoty 992 tys. zl do 270 tys. zl. (bez amortyzacji).

Decyzja o przylaczeniu IEA lub jego czesci do IPJ musi byc

poprzedzona sanacja sytuacji finansowej IEA tak, by ciezar

wyprowadzania z bankructwa jednostki, do gospodarnosci ktorej od

wielu lat byly wysuwane zastrzezenia, nie spadl na tych, ktorzy

poprzez szereg wyrzeczen chronili swoje miejsce pracy przed

kryzysem finansowym.

Statutowa dzialalnosc IPJ to prowadzenie badan podstawowych w

dziedzinie fizyki jadra atomowego, fizyki wysokich energii i

fizyki plazmy oraz technik eksperymentalnych zwiazanych z tymi

dzialami nauki. Widzimy mozliwosc poszerzenia tej dzialalnosci o

fizyke ciala stalego uprawiana metodami jadrowymi i o zblizone

badania podstawowe uprawiane przez niektore zespoly w IEA.

Jednakze w swej wiekszosci problematyka statutowa IEA jest od

badan naukowych z zakresu fizyki bardzo odlegla. Wyrazem tego jest

m.in. fakt, ze merytoryczna opieke nad dzialalnoscia obydwu

instytutow sprawuja w Komitecie Badan Naukowych rozne zespoly

nalezace do roznych Komisji. Sa to ®Zespol Astronomii, Fizyki i

Matematyki P3¯ dla IPJ i ®Zespol Energetyki T10¯ dla IEA.

Ustalanie zakresu dzialalnosci statutowej poszerzonego Instytutu

Problemow Jadrowych powinno byc poprzedzone merytoryczna dyskusja

programowa kierownictwa obu zainteresowanych stron.

Rada Naukowa IPJ podziela stanowisko Prezesa PAA, ze zarzadzanie

osrodkiem ®Swierk¯ byloby znacznie sprawniejsze gdyby prowadzil je

jeden gospodarz. Rada aprobuje stanowisko dyrekcji IPJ, ktora wyrazala

gotowosc podjecia sie tej roli. Jednoczesnie Rada zwraca uwage, ze

zludne i nieuzasadnione jest oczekiwanie powaznych oszczednosci w

funkcjonowaniu osrodka, ktore mialyby powstac w wyniku decyzji Prezesa

PAA o wlaczeniu IEA do IPJ.

Rada Naukowa IPJ wyraza zdecydowany sprzeciw wobec koncepcji

przylaczenia do IPJ Instytutu Energii Atomowej w jego obecnej postaci,

z wczesniejszym wylaczeniem jedynie Zakladu Unieszkodliwiania Odpadow

Promieniotworczych.

Rada popiera stanowisko dyrekcji IPJ, ktora postuluje, by ewentualne

przylaczenie IEA do IPJ bylo poprzedzone wydzieleniem z IEA zespolow

zwiazanych z reaktorami jadrowymi i utworzeniem z nich odrebnej

jednostki. Decyzja o przyszlosci tej dziedziny jest decyzja o

znaczeniu ogolnopolskim i jako taka winna byc zaproponowana przez PAA,

a nie przez ktorykolwiek z instytutow badawczych.

Przewodniczacy Rady Naukowej

Instytutu Problemow Jadrowych

Prof. Ryszard Sosnowski

Warszawa, dn. 22 wrzesnia 1998 r.

**********************************************************************

RADA NAUKOWA IEA

RN IEA zebrala sie w dniu 23 wrzesnia 1998 r. Koncepcja Prezesa PAA

zostala uznana za niewlasciwa z punktu widzenia interesow nauki i

techniki w Polsce. Sprawozdanie zamiescimy w nastepnym numerze

NEUTRONOW. Zdradzimy tylko, ze najwieksze brawa (przy otwartej

kurtynie) uzyskal jeden z dyskutantow, ktory zaproponowal przylaczenie

IPJ do IEA.

**********************************************************************

Swierk, dnia 24.09.1998r.

 

UCHWALA Komisji Zakladowej MOZ NSZZ Solidarnosc Instytutow

Atomistyki w Swierku

przyjeta w dniu 24.09.1998r. na zebraniu nadzwyczajnym.

 

W zwiazku z inicjatywa Prezesa PAA Prof. J. Niewodniczanskiego

wyrazona w pismie intencyjnym z dnia 18 wrzesnia 1998r. do V-ce

Premiera i Ministra Finansow prof. L. Balcerowicza i Przewodniczacego

KBN prof. A. Wiszniewskiego dotyczaca wlaczenia Instytutu Energii

Atomowej do Instytutu Problemow Jadrowych Komisja Zakladowa MOZ NSZZ

Solidarnosc Instytutow Atomistyki w Swierku oswiadcza:

1. Celem nadrzednym wszelkich ruchow reorganizacyjnych na terenie

Osrodka naukowego w Swierku powinno byc utworzenie na jego miejscu

jednego Instytutu Panstwowego Atomistyki.

2. Lokalizacja Instytutu Panstwowego Atomistyki na terenie Osrodka w

Swierku traci merytoryczna i ekonomiczna racje bytu w chwili

zamkniecia ostatnie polskiego reaktora im. Marii Sklodowskiej-

Curie.

Powodzenie reformy organizacyjnej Osrodka w Swierku zalezy wiec od:

1. harmonijnego polaczenia Instytutu Energii Atomowej z Instytutem

Problemow Jadrowych przy zachowaniu maksymalnej liczby dotychczas

uprawianych zagadnien naukowych w szczegolnosci majacych charakter

sluzebny wobec panstwa,

2. opracowania programu i zapewnienia funduszy na dalsza prace

reaktora Maria.

Niepowodzenie w ustanowieniu jednego Instytutu Panstwowego Atomistyki

w Swierku i zamkniecie reaktora Maria zadecyduja o przeksztalceniu

Osrodka naukowego w Swierku w skladowisko odpadow promieniotworczych.

Prezes PAA jest tego swiadom i ponosi za to odpowiedzialnosc.

 

**********************************************************************

OSKARZENIA I KALUMNIE

Ostatnie tygodnie obfitowaly w dramatyczne wydarzenia w naszym

atomistycznym swiecie. Pod koniec sierpnia dowiedzielismy sie o tym,

ze Ministerstwo Finansow zmniejszylo dotacje budzetowa na przyszly rok

dla resortu atomistyki i w zwiazku z tym naklady na bezpieczne

wykorzystanie energii jadrowej, a wiec miedzy innymi na reaktor, beda

w 1999 roku o 37% nizsze niz w roku biezacym. Co prawda, Ministerstwo

Skarbu obcielo dotacje na caly resort tylko o 25%, ale Pan Prezes

postanowil zmniejszyc czesc, ktora otrzymuje IEA, o dalsze 12%, nie

zmieniajac tego, co przypada Agencji. Oficjalnym wyjasnieniem tej

krzywdzacej IEA rozbieznosci jest to, ze PAA ma wydatki, ktorych nie

moze uniknac. W szczegolnosci urzednicy z PAA musza miec zapewniony

wzrost wynagrodzen o 10,5%. W rezultacie, z czym sie liczy

kierownictwo resortu, reaktor bedzie zapewne wylaczony z powodu braku

pieniedzy na eksploatacje.

Prawdziwy cios czekal nas 9 wrzesnia. W tym dniu Pan Prezes oznajmil

Dyrektorowi IEA swoja decyzje wlaczenia naszego instytutu do IPJ,

sugerujac przy tym zwolnienie okolo 200 osob, a 11 wrzesnia przyjal

delegacje Rady Naukowej i Zwiazkow Zawodowych w IEA. Moj przyjaciel

tez mial okazje uczestniczyc w tej rozmowie. Pan Prezes nie ukrywal

przed swoimi rozmowcami tego, ze decyzje podejmuje wbrew obu

dyrektorom zainteresowanych instytucji, a takze najprawdopodobniej

wbrew opinii obu Rad Naukowych, ktore zaplanowaly swoje spotkania 22 i

23 wrzesnia. Jego przewidywania okazaly sie sluszne, a obie Rady

negatywnie ocenily zamierzenia resortu w stosunku do Osrodka w

Swierku.

Przed rokiem ja i inni dyskutanci pisalismy na lamach NEUTRONOW o

koniecznosci zmian organizacyjnych w Swierku, Pan Prezes zas bronil

sie przed osobistym angazowaniem sie w sprawy Swierka. Jeszcze w

czerwcu 1997 roku pisal w 4. numerze NEUTRONOW, ze "instytucja

nadzorujaca nie ma planu reorganizacji Osrodka w Swierku". Potem Pan

Prezes zmienil zdanie i zaczal powolywac rozmaite komisje, ktore, jak

latwo bylo przewidziec, nie doszly do zadnych konstruktywnych

wnioskow. W swoim pismie z dn. 16 stycznia 1998 roku Pan Prezes

zapowiedzial podjecie przez siebie odpowiednich krokow, ale mowa byla

wowczas o polaczeniu obu instytutow w Swierku. Doprawdy trudno

zrozumiec, dlaczego ostatecznie wybral rozwiazanie, ktore w praktyce

oznacza likwidacje IEA. Zlosliwi twierdza, ze przyczyna jest obawa

przed poteznym lobby naszych fizykow, ktorzy na wiadomosc o probie

polaczenia IEA z IPJ natychmiast rozpoczeli starania o przejscie do

PAN. Jesli tak jest istotnie, to proba usatysfakcjonowania fizykow nie

na wiele sie zdala, poniewaz i tak IPJ jest przeciwny planom Pana

Prezesa.

Moj przyjaciel sadzi, ze obecna proba uzdrowienia sytuacji w Swierku

jest spozniona o co najmniej piec lat. Przez caly ten czas Osrodek w

Swierku byl pozostawiony sam sobie. Wezmy, na przyklad, sprawe ZOITu.

W uzasadnieniu swojej decyzji pisze Pan Prezes, ze w wyniku

reorganizacji obslugi technicznej osrodka mozna bedzie zaoszczedzic

rocznie 200000 zl, a na podatku VAT 160000 zl. Gdyby tej reorganizacji

dokonac 6 lat temu, instytuty w Swierku zaoszczedzilyby 6x360000 =

2160000 zl, co znacznie przekracza laczny deficyt obu instytutow.

Nawet jesli nasze wyliczenia maja charakter troche demagogiczny, to

nie ulega watpliwosci, ze zla organizacja Osrodka w Swierku pochlonela

spora czesc skromnych dotacji z KBN i wprost z budzetu.

Nigdy tez nie bylo slychac o zadnych powazniejszych probach ze strony

resortu przekonania polskich wladz o tym, ze po zamknieciu elektrowni

jadrowej w Zarnowcu trzeba uczynic wszystko, aby Polska nie stala sie

jednym z nielicznych krajow w cywilizowanym swiecie, w ktorym nie

tylko nie ma elektrowni jadrowej, ale i zabraknie specjalistow

pracujacych w dziedzinie energetyki i reaktorow jadrowych.

Zalatwienie dotacji budzetowej na bezpieczne wykorzystanie energii nie

rozwiazalo, jak wykazala praktyka ostatnich lat, zasadniczego

problemu: skad wziac fundusze na prowadzenie w skromnym chocby

zakresie prac w dziedzinie inzynierii i fizyki reaktorowej. Odnosimy

wrazenie, ze ta sprawa byla i jest na odleglym miejscu na liscie

priorytetow PAA, daleko za uczestnictwem w rozmaitych

przedsiewzieciach miedzynarodowych, takich jak wspolpraca z MAEA, CERN

lub ZIBJ.

W roku 1989 zakonczyla zywot jeszcze nienarodzona elektrownia jadrowa

w Zarnowcu, w dziesiec lat pozniej ostatecznie znikna w Polsce

technika i fizyka reaktorowa. Smutek i zal.

JAM

**********************************************************************

LIST DO REDAKCJI:

CZARNOBYL I INNE, A ORTOGRAFIA POLSKA

Argumentacja autora notatki - MARa - w nr 19/98 przekonala na pewno

czytelnikow, co do poprawnosci polskiej pisowni CZARNOBYL (przez A).

Mysle jednak, ze jesli ktos (nie ja) uzywa nazwy CZERNOBYL (przez E),

to raczej nie z powodu przywiazania do rusycyzmow, jak sugeruje autor,

ale z niewiedzy.

W czasie, kiedy w Czarnobylu nastapila katastrofa, media

spopularyzowaly nawe w brzmieniu rosyjskim. (Autor o tym wspomina).

Wszyscy byli wtedy zaszokowani i mysleli o skazeniach i zagrozeniu dla

zycia i zdrowia, a nie o poprawnosci brzmienia i pisowni. (Do dzis

nazwa ta kojarzy sie wiekszosci ludzi z katastrofa, a nie z polskim

dworkiem).

Chcialbym zwrocic uwage autora (jesli dbamy o scislosc), ze Kambodza

(po rosyjsku tez Kambodza) przez pewien czas nazywala sie Kampucza, i

wowczas rosyjska nazwa brzmiala Kampuczija (a nie Kampuczeja - przez

e).

Nazwa Priwislinskaja (Gubernia) jest po rosyjsku formalnie poprawna, w

przeciwienstwie do nazwy Prywislenska (przez y, e). Notabene, takiej

guberni nigdy nie bylo. Slyszalo sie o okresleniu Priwislinskij Kraj.

Przeszukalem jednak podreczniki historii, zajrzalem do encyklopedii i

nie znalazlem. Ciekaw jestem czy ktos wie kiedy i przez kogo zostalo

uzyte.

Polskiej nazwy Ignaliny tez nie udalo mi sie znalezc.

Marek Kowalski

---------

OD AUTORA:

Tematem artykuliku nie bylo zwalczanie rusycyzmow, ale nieswiadome

poddawanie sie tendencji zachwaszczania jezyka przejetymi niewiadomo

skad tworkami lingwistycznymi. Na przyklad, w pseudoangielskiej

nowomowie jezyka uslug termin "auto" funkcjonuje jako okreslenie

samochodu, stad "autokomis", "automyjnia", "autoszyby" i

"autonaprawa". W innych jezykach ten przedrostek oznacza cos

dokonywane bezposrednio przez zainteresowanego, analogicznie do

polskiej "autokorekty", "autoreklamy" itp. Stad "autonaprawa" to

raczej serwis wykonywany osobiscie przez wlasciciela przedmiotu,

niekoniecznie samochodu. Inny przyklad z tego podworka: elektroniczne

urzadzenie alarmowe do ochrony mieszkania, reklamowane pod

miedzynarodowo brzmiaca nazwa "lokal-alarm". Zgodnie z prawidlami

jezyka angielskiego bylby to "alarm miejscowy" a nie "mieszkaniowy".

Wracajac do innych uwag: okreslenie "Kampuczeja" bylo (przez pewien

czas) lansowane w Polsce przez czesc dziennikarzy stanu wojennego,

ktorzy skrzyzowali polskojezyczna "Kampucze" z rosyjska "Kampuczija".

Oczywiscie "Gubernia" (licencia poetica) powinna byc "Priwislinskaja".

Moja wina. Nie byla to jedyna na lamach NEUTRONOW literowka w ostatnim

czasie, zamiast "eufeministycznego okreslenia" (9/97) powinno byc

"eufemistyczne". Nie wspomne juz o redakcyjnym koledze, ktory w formie

liczby mnogiej od "drogi" uzyl "drug".

Wiele osob uzywa nazwy "Czernobyl" utrzymujac, ze odzwierciedla ona

oryginalna pisownie ukrainska, a tak nie jest, o czym staralem sie w

notatce przekonac Czytelnikow. Wpyw mediow na utrwalanie sie pewnych

okreslen jest tu oczywisty. Chcialbym odnotowac w tym miejscu pewien

pozytywny przyklad - naglosnieniu wydarzen sierpniowych na Zachodzie

zawdzieczamy ustalenie sie w jezyku angielskim nazwy "Gdansk" zamiast

spotykanej w tym kregu jezykowym "Dantzig".

Spopularyzowane okreslenia, nawet te niezbyt poprawne z punktu

widzenia kultury narodowej, zakorzeniaja sie bardzo gleboko w tradycji

i nikt po pewnym czasie nie pamieta ich etymologii. Czy ktos z Panstwa

wie, ze pokutujace do dzisiaj w prowincjonalnych jadlospisach Polski

centralnej okreslenie "barszcz malorosyjski" jest pozostaloscia po

carskiej cenzurze, zwalczajacej na terenie "priwislinskogo kraju"

przymiotnik "ukrainski"?

MAR

**********************************************************************

Temat: NEUTRONY

Data: 3 wrzesnia 1998 07:57

Szanowny Panie Redaktorze,

Dziekuje za nadsylane kolejne wydania NEUTRONOW. Orginalnosc podejscia

do podejmowanych powaznych tematow bardzo mnie ujela. Wasze artykuly

wyjasnily mi wiele dotad "ciemnych" zagadek.

Podzielam opinie Panow na temat feudalnej struktury w nauce polskiej.

O tym, ze tytul (nadany) profesora dla wielu byl kluczem do wejscia w

strefe absolutnej nieodpowiedzialnosci, przekonalo sie niemalo z nas.

Stad takze, wedlug mnie, biora sie gromkie zachety do uzyskiwania

osiagniec naukowych konkurujacych z zachodem przy ciaglym zmniejszaniu

nakladow na nauke i rozszerzajacej sie pogardzie dla mozolnej,

staranej i etycznie wykonywanej pracy.

Lacze pozdrowienia i wyrazy szacunku.

Miroslaw Roth

Warszawa, dn. 3.09.1998 r.

**********************************************************************

"Trzeba sie uczyc

minal wiek zloty"

K.I.Galczynski

Srodowisko nauki i techniki nie jest juz pieszczochem systemu

politycznego - musi szukac spolecznego poparcia, aby jako tako

istniec. Musi wiec uczestniczyc w dzialalnosci innych instytucji

obywatelskich.

Przegralismy jako srodowisko wybory do parlamentu. Potraktujmy wiec

tym bardziej powaznie nadchodzace wybory samorzadowe. Znajdzmy i

poprzyjmy kandydatow, ktorzy docenia role edukacji, nauki i techniki w

kazdej skali terytorialnej.

Jako kandydat AWS do Rady Warszawy w Okregu 1 - Bialoleka, Rembertow,

Targowek, Wawer - zwracam sie do Was, czytelnicy NEUTRONOW i

wspolobywatele, o poparcie w wyborach. Mam zamiar reprezentowac w

Radzie zarowno interesy w/w gmin, jak tez szeroko pojete interesy

srodowiska edukacji, nauki i techniki, w tym takze interesy instytutow

Swierka.

Zalaczam swoj zyciorys.

Z szacunkiem - Andrzej Czachor

Moj zyciorys

Andrzej Czachor, urodzony w r.1934 w Deblinie, absolwent Wydzialu

Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego w r. 1957. Ma zone Marie i corke

Marysie. Od 30 lat mieszka w Aninie. Dr hab w dziedzinie fizyki

teorerycznej fazy skondensowanej, profesor w Instytucie Energii

Atomowej w Swierku.

W latach 1950-51 - 7 m-cy wiezienia za konspiracje antykomunistyczna.

Od r. 1984 - ponad 10 lat pracy w samorzadzie Anina - organizator

dzialajacego w Aninie w latach 1990-95 Bazarku Czwartkowego, wydawca

Biuletynu "Nasze Sprawy".

W latach 1995-97 - organizator i przewodniczacy Partii JOW,

dzialajacej na rzecz wprowadzenia w Polsce ordynacji wiekszosciowej w

wyborach do Sejmu, opartej o Jednomandatowe Okregi Wyborcze.

Obecnie - czlonek Rady Glownej JBR, przewodniczacy Komisji

Legislacyjnej Rady.

**********************************************************************

* *

* Nowych Czytelnikow, ktorzy chca regularnie otrzymywac NEUTRONY, *

* prosimy o przeslanie adresu swojej poczty elektronicznej *

* ktoremukolwiek z czlonkow Redakcji. W identyczny sposob prosimy *

* dostarczac materialy do publikacji. *

* *

**********************************************************************

* *

* REDAKCJA: *

* Krzysztof Andrzejewski (IEA): e02ka@cx1.cyf.gov.pl *

* Janusz Mika (IEA): mika@waw.pdi.net *

* Andrzej T. Mikulski (ORB): mikulski@cx1.cyf.gov.pl *

* Marek A. Rabinski (IPJ): rabinski@ipj.gov.pl *

* *

**********************************************************************