********************************************************************** * * * # # #### # # ##### #### ### # # # # * * ## # # # # # # # # # ## # # # * * # # # ### # # # # # # # # # # # # * * # ## # # # # #### # # # ## # * * # # #### ### # # # ### # # # * * *
*--------------------------------------------------------------------*
* NEUTRONY - niezalezne i nieregularne pismo komputerowe *
* Osrodka w Swierku *
* Nr 20 (36) / 1998 28 wrzesnia 1998 *
**********************************************************************
W NUMERZE:
- Anschluss IEA?
- Gdzie sie podzialo 12% dotacji z budzetu?
- Jeszcze o CzErnobylu (dla wytrwalych)
- Krotko o nieodpowiedzialnosci profesorow
- Nasz Czytelnik do samorzadu
W NASTEPNYM NUMERZE:
- Sprawozdanie z RN IEA (aktualna wersje zaatakowal wirus komputerowy)
**********************************************************************
Rada Naukowa
Instytutu Problemow Jadrowych
im. Andrzeja Soltana w Swierku
Stanowisko w sprawie zarzadzenia Prezesa Panstwowej Agencji Atomistyki
o wlaczeniu Instytutu Energii Atomowej do Instytutu Problemow
Jadrowych
Rada Naukowa Instytutu Problemow Jadrowych z najglebszym niepokojem
przyjela tresc pism Prezesa Panstwowej Agencji Atomistyki skierowanych
do Ministra Finansow prof. L. Balcerowicza i Przewodniczacego KBN
prof. A. Wiszniewskiego, inicjujacych procedure wlaczenia IEA do
Instytutu Problemow Jadrowych.
Zgadzajac sie z idea przylaczenia struktur naukowych IEA do IPJ w
miare dostepnych srodkow, zgadzajac sie pelnic role wlasciciela i
gospodarza Osrodka Swierk w celu wzmocnienia finansowego przyszlego
Instytutu, nie zgadzamy sie na wlaczenie do IPJ Osrodka Reaktorow
Badawczych. Procedura wlaczenia IEA musi byc poprzedzona nie tylko
wylaczeniem Zakladu Unieszkodliwiania Odpadow Promieniotworczych, ale
rowniez Osrodka Reaktorow Badawczych. Warunek ten byl jednoznacznie
stawiany w poprzedniej uchwale Rady z dnia 21.04.1998 r. Powtorzony
zostal w rozmowie dyrektora IPJ, prof. Z. Sujkowskiego, z prezesem PAA
w dniu 15.09.1998 r.
Powyzsze stanowisko opieramy na nastepujacych przeslankach:
Instytut Problemow Jadrowych zajmuje w polskiej nauce
ustabilizowana, wysoka i doceniana przez krajowe i miedzynarodowe
srodowiska naukowe pozycje. Wlaczenie do IPJ jednostki
posiadajacej nie tylko powazne klopoty finansowe lecz takze
niejasna przyszlosc merytoryczna spowoduje powazne trudnosci w
dalszej dzialalnosci.
W obecnej bardzo trudnej dla wielu instytutow naukowych sytuacji
finansowej Instytut Problemow Jadrowych prowadzil przez wiele lat
bardzo oszczedna i ostrozna gospodarke swymi zasobami. Nie
dopuscil dzieki temu do zadluzenia instytutu. Wymagalo to jednak
podjecia szeregu trudnych i niepopularnych posuniec z licznymi
zwolnieniami pracownikow wlacznie. Widoczne sa juz pozytywne
efekty tych posuniec: strata brutto za rok 1997 zostala
zmniejszona z kwoty 992 tys. zl do 270 tys. zl. (bez amortyzacji).
Decyzja o przylaczeniu IEA lub jego czesci do IPJ musi byc
poprzedzona sanacja sytuacji finansowej IEA tak, by ciezar
wyprowadzania z bankructwa jednostki, do gospodarnosci ktorej od
wielu lat byly wysuwane zastrzezenia, nie spadl na tych, ktorzy
poprzez szereg wyrzeczen chronili swoje miejsce pracy przed
kryzysem finansowym.
Statutowa dzialalnosc IPJ to prowadzenie badan podstawowych w
dziedzinie fizyki jadra atomowego, fizyki wysokich energii i
fizyki plazmy oraz technik eksperymentalnych zwiazanych z tymi
dzialami nauki. Widzimy mozliwosc poszerzenia tej dzialalnosci o
fizyke ciala stalego uprawiana metodami jadrowymi i o zblizone
badania podstawowe uprawiane przez niektore zespoly w IEA.
Jednakze w swej wiekszosci problematyka statutowa IEA jest od
badan naukowych z zakresu fizyki bardzo odlegla. Wyrazem tego jest
m.in. fakt, ze merytoryczna opieke nad dzialalnoscia obydwu
instytutow sprawuja w Komitecie Badan Naukowych rozne zespoly
nalezace do roznych Komisji. Sa to ®Zespol Astronomii, Fizyki i
Matematyki P3¯ dla IPJ i ®Zespol Energetyki T10¯ dla IEA.
Ustalanie zakresu dzialalnosci statutowej poszerzonego Instytutu
Problemow Jadrowych powinno byc poprzedzone merytoryczna dyskusja
programowa kierownictwa obu zainteresowanych stron.
Rada Naukowa IPJ podziela stanowisko Prezesa PAA, ze zarzadzanie
osrodkiem ®Swierk¯ byloby znacznie sprawniejsze gdyby prowadzil je
jeden gospodarz. Rada aprobuje stanowisko dyrekcji IPJ, ktora wyrazala
gotowosc podjecia sie tej roli. Jednoczesnie Rada zwraca uwage, ze
zludne i nieuzasadnione jest oczekiwanie powaznych oszczednosci w
funkcjonowaniu osrodka, ktore mialyby powstac w wyniku decyzji Prezesa
PAA o wlaczeniu IEA do IPJ.
Rada Naukowa IPJ wyraza zdecydowany sprzeciw wobec koncepcji
przylaczenia do IPJ Instytutu Energii Atomowej w jego obecnej postaci,
z wczesniejszym wylaczeniem jedynie Zakladu Unieszkodliwiania Odpadow
Promieniotworczych.
Rada popiera stanowisko dyrekcji IPJ, ktora postuluje, by ewentualne
przylaczenie IEA do IPJ bylo poprzedzone wydzieleniem z IEA zespolow
zwiazanych z reaktorami jadrowymi i utworzeniem z nich odrebnej
jednostki. Decyzja o przyszlosci tej dziedziny jest decyzja o
znaczeniu ogolnopolskim i jako taka winna byc zaproponowana przez PAA,
a nie przez ktorykolwiek z instytutow badawczych.
Przewodniczacy Rady Naukowej
Instytutu Problemow Jadrowych
Prof. Ryszard Sosnowski
Warszawa, dn. 22 wrzesnia 1998 r.
**********************************************************************
RADA NAUKOWA IEA
RN IEA zebrala sie w dniu 23 wrzesnia 1998 r. Koncepcja Prezesa PAA
zostala uznana za niewlasciwa z punktu widzenia interesow nauki i
techniki w Polsce. Sprawozdanie zamiescimy w nastepnym numerze
NEUTRONOW. Zdradzimy tylko, ze najwieksze brawa (przy otwartej
kurtynie) uzyskal jeden z dyskutantow, ktory zaproponowal przylaczenie
IPJ do IEA.
**********************************************************************
Swierk, dnia 24.09.1998r.
UCHWALA Komisji Zakladowej MOZ NSZZ Solidarnosc Instytutow
Atomistyki w Swierku
przyjeta w dniu 24.09.1998r. na zebraniu nadzwyczajnym.
W zwiazku z inicjatywa Prezesa PAA Prof. J. Niewodniczanskiego
wyrazona w pismie intencyjnym z dnia 18 wrzesnia 1998r. do V-ce
Premiera i Ministra Finansow prof. L. Balcerowicza i Przewodniczacego
KBN prof. A. Wiszniewskiego dotyczaca wlaczenia Instytutu Energii
Atomowej do Instytutu Problemow Jadrowych Komisja Zakladowa MOZ NSZZ
Solidarnosc Instytutow Atomistyki w Swierku oswiadcza:
1. Celem nadrzednym wszelkich ruchow reorganizacyjnych na terenie
Osrodka naukowego w Swierku powinno byc utworzenie na jego miejscu
jednego Instytutu Panstwowego Atomistyki.
2. Lokalizacja Instytutu Panstwowego Atomistyki na terenie Osrodka w
Swierku traci merytoryczna i ekonomiczna racje bytu w chwili
zamkniecia ostatnie polskiego reaktora im. Marii Sklodowskiej-
Curie.
Powodzenie reformy organizacyjnej Osrodka w Swierku zalezy wiec od:
1. harmonijnego polaczenia Instytutu Energii Atomowej z Instytutem
Problemow Jadrowych przy zachowaniu maksymalnej liczby dotychczas
uprawianych zagadnien naukowych w szczegolnosci majacych charakter
sluzebny wobec panstwa,
2. opracowania programu i zapewnienia funduszy na dalsza prace
reaktora Maria.
Niepowodzenie w ustanowieniu jednego Instytutu Panstwowego Atomistyki
w Swierku i zamkniecie reaktora Maria zadecyduja o przeksztalceniu
Osrodka naukowego w Swierku w skladowisko odpadow promieniotworczych.
Prezes PAA jest tego swiadom i ponosi za to odpowiedzialnosc.
**********************************************************************
OSKARZENIA I KALUMNIE
Ostatnie tygodnie obfitowaly w dramatyczne wydarzenia w naszym
atomistycznym swiecie. Pod koniec sierpnia dowiedzielismy sie o tym,
ze Ministerstwo Finansow zmniejszylo dotacje budzetowa na przyszly rok
dla resortu atomistyki i w zwiazku z tym naklady na bezpieczne
wykorzystanie energii jadrowej, a wiec miedzy innymi na reaktor, beda
w 1999 roku o 37% nizsze niz w roku biezacym. Co prawda, Ministerstwo
Skarbu obcielo dotacje na caly resort tylko o 25%, ale Pan Prezes
postanowil zmniejszyc czesc, ktora otrzymuje IEA, o dalsze 12%, nie
zmieniajac tego, co przypada Agencji. Oficjalnym wyjasnieniem tej
krzywdzacej IEA rozbieznosci jest to, ze PAA ma wydatki, ktorych nie
moze uniknac. W szczegolnosci urzednicy z PAA musza miec zapewniony
wzrost wynagrodzen o 10,5%. W rezultacie, z czym sie liczy
kierownictwo resortu, reaktor bedzie zapewne wylaczony z powodu braku
pieniedzy na eksploatacje.
Prawdziwy cios czekal nas 9 wrzesnia. W tym dniu Pan Prezes oznajmil
Dyrektorowi IEA swoja decyzje wlaczenia naszego instytutu do IPJ,
sugerujac przy tym zwolnienie okolo 200 osob, a 11 wrzesnia przyjal
delegacje Rady Naukowej i Zwiazkow Zawodowych w IEA. Moj przyjaciel
tez mial okazje uczestniczyc w tej rozmowie. Pan Prezes nie ukrywal
przed swoimi rozmowcami tego, ze decyzje podejmuje wbrew obu
dyrektorom zainteresowanych instytucji, a takze najprawdopodobniej
wbrew opinii obu Rad Naukowych, ktore zaplanowaly swoje spotkania 22 i
23 wrzesnia. Jego przewidywania okazaly sie sluszne, a obie Rady
negatywnie ocenily zamierzenia resortu w stosunku do Osrodka w
Swierku.
Przed rokiem ja i inni dyskutanci pisalismy na lamach NEUTRONOW o
koniecznosci zmian organizacyjnych w Swierku, Pan Prezes zas bronil
sie przed osobistym angazowaniem sie w sprawy Swierka. Jeszcze w
czerwcu 1997 roku pisal w 4. numerze NEUTRONOW, ze "instytucja
nadzorujaca nie ma planu reorganizacji Osrodka w Swierku". Potem Pan
Prezes zmienil zdanie i zaczal powolywac rozmaite komisje, ktore, jak
latwo bylo przewidziec, nie doszly do zadnych konstruktywnych
wnioskow. W swoim pismie z dn. 16 stycznia 1998 roku Pan Prezes
zapowiedzial podjecie przez siebie odpowiednich krokow, ale mowa byla
wowczas o polaczeniu obu instytutow w Swierku. Doprawdy trudno
zrozumiec, dlaczego ostatecznie wybral rozwiazanie, ktore w praktyce
oznacza likwidacje IEA. Zlosliwi twierdza, ze przyczyna jest obawa
przed poteznym lobby naszych fizykow, ktorzy na wiadomosc o probie
polaczenia IEA z IPJ natychmiast rozpoczeli starania o przejscie do
PAN. Jesli tak jest istotnie, to proba usatysfakcjonowania fizykow nie
na wiele sie zdala, poniewaz i tak IPJ jest przeciwny planom Pana
Prezesa.
Moj przyjaciel sadzi, ze obecna proba uzdrowienia sytuacji w Swierku
jest spozniona o co najmniej piec lat. Przez caly ten czas Osrodek w
Swierku byl pozostawiony sam sobie. Wezmy, na przyklad, sprawe ZOITu.
W uzasadnieniu swojej decyzji pisze Pan Prezes, ze w wyniku
reorganizacji obslugi technicznej osrodka mozna bedzie zaoszczedzic
rocznie 200000 zl, a na podatku VAT 160000 zl. Gdyby tej reorganizacji
dokonac 6 lat temu, instytuty w Swierku zaoszczedzilyby 6x360000 =
2160000 zl, co znacznie przekracza laczny deficyt obu instytutow.
Nawet jesli nasze wyliczenia maja charakter troche demagogiczny, to
nie ulega watpliwosci, ze zla organizacja Osrodka w Swierku pochlonela
spora czesc skromnych dotacji z KBN i wprost z budzetu.
Nigdy tez nie bylo slychac o zadnych powazniejszych probach ze strony
resortu przekonania polskich wladz o tym, ze po zamknieciu elektrowni
jadrowej w Zarnowcu trzeba uczynic wszystko, aby Polska nie stala sie
jednym z nielicznych krajow w cywilizowanym swiecie, w ktorym nie
tylko nie ma elektrowni jadrowej, ale i zabraknie specjalistow
pracujacych w dziedzinie energetyki i reaktorow jadrowych.
Zalatwienie dotacji budzetowej na bezpieczne wykorzystanie energii nie
rozwiazalo, jak wykazala praktyka ostatnich lat, zasadniczego
problemu: skad wziac fundusze na prowadzenie w skromnym chocby
zakresie prac w dziedzinie inzynierii i fizyki reaktorowej. Odnosimy
wrazenie, ze ta sprawa byla i jest na odleglym miejscu na liscie
priorytetow PAA, daleko za uczestnictwem w rozmaitych
przedsiewzieciach miedzynarodowych, takich jak wspolpraca z MAEA, CERN
lub ZIBJ.
W roku 1989 zakonczyla zywot jeszcze nienarodzona elektrownia jadrowa
w Zarnowcu, w dziesiec lat pozniej ostatecznie znikna w Polsce
technika i fizyka reaktorowa. Smutek i zal.
JAM
**********************************************************************
LIST DO REDAKCJI:
CZARNOBYL I INNE, A ORTOGRAFIA POLSKA
Argumentacja autora notatki - MARa - w nr 19/98 przekonala na pewno
czytelnikow, co do poprawnosci polskiej pisowni CZARNOBYL (przez A).
Mysle jednak, ze jesli ktos (nie ja) uzywa nazwy CZERNOBYL (przez E),
to raczej nie z powodu przywiazania do rusycyzmow, jak sugeruje autor,
ale z niewiedzy.
W czasie, kiedy w Czarnobylu nastapila katastrofa, media
spopularyzowaly nawe w brzmieniu rosyjskim. (Autor o tym wspomina).
Wszyscy byli wtedy zaszokowani i mysleli o skazeniach i zagrozeniu dla
zycia i zdrowia, a nie o poprawnosci brzmienia i pisowni. (Do dzis
nazwa ta kojarzy sie wiekszosci ludzi z katastrofa, a nie z polskim
dworkiem).
Chcialbym zwrocic uwage autora (jesli dbamy o scislosc), ze Kambodza
(po rosyjsku tez Kambodza) przez pewien czas nazywala sie Kampucza, i
wowczas rosyjska nazwa brzmiala Kampuczija (a nie Kampuczeja - przez
e).
Nazwa Priwislinskaja (Gubernia) jest po rosyjsku formalnie poprawna, w
przeciwienstwie do nazwy Prywislenska (przez y, e). Notabene, takiej
guberni nigdy nie bylo. Slyszalo sie o okresleniu Priwislinskij Kraj.
Przeszukalem jednak podreczniki historii, zajrzalem do encyklopedii i
nie znalazlem. Ciekaw jestem czy ktos wie kiedy i przez kogo zostalo
uzyte.
Polskiej nazwy Ignaliny tez nie udalo mi sie znalezc.
Marek Kowalski
---------
OD AUTORA:
Tematem artykuliku nie bylo zwalczanie rusycyzmow, ale nieswiadome
poddawanie sie tendencji zachwaszczania jezyka przejetymi niewiadomo
skad tworkami lingwistycznymi. Na przyklad, w pseudoangielskiej
nowomowie jezyka uslug termin "auto" funkcjonuje jako okreslenie
samochodu, stad "autokomis", "automyjnia", "autoszyby" i
"autonaprawa". W innych jezykach ten przedrostek oznacza cos
dokonywane bezposrednio przez zainteresowanego, analogicznie do
polskiej "autokorekty", "autoreklamy" itp. Stad "autonaprawa" to
raczej serwis wykonywany osobiscie przez wlasciciela przedmiotu,
niekoniecznie samochodu. Inny przyklad z tego podworka: elektroniczne
urzadzenie alarmowe do ochrony mieszkania, reklamowane pod
miedzynarodowo brzmiaca nazwa "lokal-alarm". Zgodnie z prawidlami
jezyka angielskiego bylby to "alarm miejscowy" a nie "mieszkaniowy".
Wracajac do innych uwag: okreslenie "Kampuczeja" bylo (przez pewien
czas) lansowane w Polsce przez czesc dziennikarzy stanu wojennego,
ktorzy skrzyzowali polskojezyczna "Kampucze" z rosyjska "Kampuczija".
Oczywiscie "Gubernia" (licencia poetica) powinna byc "Priwislinskaja".
Moja wina. Nie byla to jedyna na lamach NEUTRONOW literowka w ostatnim
czasie, zamiast "eufeministycznego okreslenia" (9/97) powinno byc
"eufemistyczne". Nie wspomne juz o redakcyjnym koledze, ktory w formie
liczby mnogiej od "drogi" uzyl "drug".
Wiele osob uzywa nazwy "Czernobyl" utrzymujac, ze odzwierciedla ona
oryginalna pisownie ukrainska, a tak nie jest, o czym staralem sie w
notatce przekonac Czytelnikow. Wpyw mediow na utrwalanie sie pewnych
okreslen jest tu oczywisty. Chcialbym odnotowac w tym miejscu pewien
pozytywny przyklad - naglosnieniu wydarzen sierpniowych na Zachodzie
zawdzieczamy ustalenie sie w jezyku angielskim nazwy "Gdansk" zamiast
spotykanej w tym kregu jezykowym "Dantzig".
Spopularyzowane okreslenia, nawet te niezbyt poprawne z punktu
widzenia kultury narodowej, zakorzeniaja sie bardzo gleboko w tradycji
i nikt po pewnym czasie nie pamieta ich etymologii. Czy ktos z Panstwa
wie, ze pokutujace do dzisiaj w prowincjonalnych jadlospisach Polski
centralnej okreslenie "barszcz malorosyjski" jest pozostaloscia po
carskiej cenzurze, zwalczajacej na terenie "priwislinskogo kraju"
przymiotnik "ukrainski"?
MAR
**********************************************************************
Temat: NEUTRONY
Data: 3 wrzesnia 1998 07:57
Szanowny Panie Redaktorze,
Dziekuje za nadsylane kolejne wydania NEUTRONOW. Orginalnosc podejscia
do podejmowanych powaznych tematow bardzo mnie ujela. Wasze artykuly
wyjasnily mi wiele dotad "ciemnych" zagadek.
Podzielam opinie Panow na temat feudalnej struktury w nauce polskiej.
O tym, ze tytul (nadany) profesora dla wielu byl kluczem do wejscia w
strefe absolutnej nieodpowiedzialnosci, przekonalo sie niemalo z nas.
Stad takze, wedlug mnie, biora sie gromkie zachety do uzyskiwania
osiagniec naukowych konkurujacych z zachodem przy ciaglym zmniejszaniu
nakladow na nauke i rozszerzajacej sie pogardzie dla mozolnej,
staranej i etycznie wykonywanej pracy.
Lacze pozdrowienia i wyrazy szacunku.
Miroslaw Roth
Warszawa, dn. 3.09.1998 r.
**********************************************************************
"Trzeba sie uczyc
minal wiek zloty"
K.I.Galczynski
Srodowisko nauki i techniki nie jest juz pieszczochem systemu
politycznego - musi szukac spolecznego poparcia, aby jako tako
istniec. Musi wiec uczestniczyc w dzialalnosci innych instytucji
obywatelskich.
Przegralismy jako srodowisko wybory do parlamentu. Potraktujmy wiec
tym bardziej powaznie nadchodzace wybory samorzadowe. Znajdzmy i
poprzyjmy kandydatow, ktorzy docenia role edukacji, nauki i techniki w
kazdej skali terytorialnej.
Jako kandydat AWS do Rady Warszawy w Okregu 1 - Bialoleka, Rembertow,
Targowek, Wawer - zwracam sie do Was, czytelnicy NEUTRONOW i
wspolobywatele, o poparcie w wyborach. Mam zamiar reprezentowac w
Radzie zarowno interesy w/w gmin, jak tez szeroko pojete interesy
srodowiska edukacji, nauki i techniki, w tym takze interesy instytutow
Swierka.
Zalaczam swoj zyciorys.
Z szacunkiem - Andrzej Czachor
Moj zyciorys
Andrzej Czachor, urodzony w r.1934 w Deblinie, absolwent Wydzialu
Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego w r. 1957. Ma zone Marie i corke
Marysie. Od 30 lat mieszka w Aninie. Dr hab w dziedzinie fizyki
teorerycznej fazy skondensowanej, profesor w Instytucie Energii
Atomowej w Swierku.
W latach 1950-51 - 7 m-cy wiezienia za konspiracje antykomunistyczna.
Od r. 1984 - ponad 10 lat pracy w samorzadzie Anina - organizator
dzialajacego w Aninie w latach 1990-95 Bazarku Czwartkowego, wydawca
Biuletynu "Nasze Sprawy".
W latach 1995-97 - organizator i przewodniczacy Partii JOW,
dzialajacej na rzecz wprowadzenia w Polsce ordynacji wiekszosciowej w
wyborach do Sejmu, opartej o Jednomandatowe Okregi Wyborcze.
Obecnie - czlonek Rady Glownej JBR, przewodniczacy Komisji
Legislacyjnej Rady.
**********************************************************************
* *
* Nowych Czytelnikow, ktorzy chca regularnie otrzymywac NEUTRONY, *
* prosimy o przeslanie adresu swojej poczty elektronicznej *
* ktoremukolwiek z czlonkow Redakcji. W identyczny sposob prosimy *
* dostarczac materialy do publikacji. *
* *
**********************************************************************
* *
* REDAKCJA: *
* Krzysztof Andrzejewski (IEA): e02ka@cx1.cyf.gov.pl *
* Janusz Mika (IEA): mika@waw.pdi.net *
* Andrzej T. Mikulski (ORB): mikulski@cx1.cyf.gov.pl *
* Marek A. Rabinski (IPJ): rabinski@ipj.gov.pl *
* *
**********************************************************************