********************************************************************** * * * # # #### # # ##### #### ### # # # # * * ## # # # # # # # # # ## # # # * * # # # ### # # # # # # # # # # # # * * # ## # # # # #### # # # ## # * * # # #### ### # # # ### # # # * * *

*--------------------------------------------------------------------*

* NEUTRONY - niezalezne i nieregularne pismo komputerowe *

* Osrodka w Swierku *

* Nr 3 (19) / 1998 4 lutego 1998 *

**********************************************************************

W NUMERZE:

- Atomistyka Swierka z punktu widzenia Prezesa

- Punkt widzenia Dyrekcji IPJ

- Punkt widzenia Przewodniczacego NSZZ "S"

- OSKARZENIA I KALUMNIE czyli punkt widzenia JAMa

- NETIA o 'kontrakcie pietnastolecia'

Z OSTATNIEJ CHWILI:

"Raport Komisji ds. dokonania analizy i oceny stanu organizacyjno-

prawnego i ekonomiczno-finansowego Instytutu Energii Atomowej i

Instytutu Problemow Jadrowych oraz opracowania warunkow, na jakich

zostanie dokonane laczenie jednostek" jest dostepny w bibliotekach

IEA, IPJ i na Hozej.

**********************************************************************

Warszawa, dnia 16 stycznia 1998r

P-PAA/28/98r

Dyrekcje

Rady Naukowe

Organizacje Zwiazkow Zawodowych

Instytutu Energii Atomowej

Instytutu Problemow Jadrowych

w Swierku

Przyjmujac w sierpniu 1992 roku zaproponowane mi stanowisko

Prezesa Panstwowej Agencji Atomistyki, przyjalem rowniez, wynikajace

ze stosownych przepisow, obowiazki organu nadzorujacego jednostki

badawczo-rozwojowe atomistyki, w tym i Wasze Instytuty. Sadzilem, ze

moim pierwszym zadaniem w tym zakresie bedzie odtworzenie Instytutu

Badan Jadrowych, przynajmniej ograniczonego do jednostek w Swierku.

Jednakze dyrektorzy Instytutow zapewniali - nie tylko mnie, ze

podzial IBJ doprowadzil do powstania struktur idealnie odpowiadajacych

pracownikom i uprawianej przez nich nauce. Z Krakowa patrzac wydawalo

sie, ze podzial IBJ - nawet abstrahujac od jego przyczyn - zniszczyl

dotychczasowe struktury ze szkoda dla prowadzonych badan. Dla

obserwatora z zewnatrz zarowno wtedy, tzn. w 1992 roku, jak i dzisiaj,

pozbawiona sensu jest sutuacja, w ktorej wystepuje dublowanie funkcji

administracyjnych (i kierowniczych!), wzajemne sprzedawanie uslug

itp., podczas gdy te same prace moglyby realizowac dowolnie

samodzielne (tzn. o samodzielnosci okreslonej w nie narzuconym

przeciez statucie) zaklady jednego instytutu.

Taka groteskowa sytuacja, a takze anachroniczna dzis organizacja

dowozenia pracownikow do Swierka, utrzymywanie rozbudowanego

(wydzielonego, a wiec rowniez sprzedajacego swoje uslugi!) zaplecza

technicznego, oczywiscie musi generowac nadmierne i niepotrzebne

koszty. Organy decyzyjne obydwu instytutow zapewnialy mnie, ze taka

sytuacja jest optymalna, natomiast pracownicy - glownie ich

organizacje zwiazkowe, oczekiwali przywrocenia dla badan jadrowych

rzeczywiscie istniejacych kiedys preferencji. Pomijam tu zabiegi o

kontynuowanie budowy "petli" w reaktorze MARIA i o utworzenie osrodka

amerykansko-rosyjsko-polskiego w Swierku. Zabiegi na tyle chwalebne,

co i pozbawione od poczatku realnych podstaw merytorycznych i

finansowych.

Dazenia PAA do wsparcia finansowego Instytutow doprowadzily do

uzyskania dodatkowego - w stosunku do otrzymywanego z budzetu KBN -

finansowania budzetowego niektorych prac i eksploatacji reaktora

MARIA, jak rowniez do wzmocnienia finansowania z KBN przez stworzenie

nowych programow naukowo-technicznych (jak SPR "odpadowy", finansowany

w swej czesci naukowej przez KBN, w pozostalej przez PAA) oraz

programow zamawianych i celowych (np. "RODOS", rowniez wspierany z

budzetu PAA), a takze polegaly na interwencjach majacych na celu

zwiekszenie finansowania statutowego i finansowania wspolpracy

miedzynarodowej i dzialalnosci ogolnotechnicznej. Wspieralismy rowniez

inicjatywy Instytutow (lub sami przejmowalismy inicjatywe) w zakresie

programow pomocy technicznej MAEA i innych dzialan "pomocowych".

Jednak oczekiwano od nas stworzenia mechanizmow dodatkowych, tzn.

finansowania innego, niz przewidziane w istniejacych ustawach.

Poniewaz bylo to niewykonalne, a wysokie koszty utrzymania Instytutow

nie znajdowaly pokrycia w uzyskiwanych srodkach, roslo zadluzenie

jednostek i jednoczesnie poczucie krzywdzacych Instytuty warunkow

zewnetrznych. Nie widziano (i nadal raczej w Swierku brak tego

postrzegania) rzeczywistych zrodel trudnosci, stad znane apele do

parlamentarzystow, kontrowersyjne wypowiedzi, publikacje itp.

W roku 1997 ze szczegolna ostroscia wystapily braki finansowe,

zwlaszcza w Instytucie Energii Atomowej. Mimo wysokiej dotacji

budzetowej dla tego Instytutu, biezace wydatki zdecydowanie

przekroczyly srodki pozostajace w dyspozycji dyrekcji, nie mowiac o

tym, ze zupelnie niemozliwe byly odbudowa czy rozwoj aparatury itp.

(brak akumulacji srodkow na zakup wypalanego paliwa jadrowego i

czesciowych chociaz odpisow amortyzacyjnych). Rosnie zadluzenie

Instytutu, mimo zastosowania takich dzialan, jak wyprzedaz mieszkan

zakladowych i osrodkow wczasowych. Dla wszystkich (moze raczej - dla

wszystkich spoza Instytutu) jest oczywiste, ze bez dokonania

zasadniczych przemian, Instytut nie bedzie mogl istniec. Nalezy przy

tym zdawac sobie sprawe z tego, iz mimo rozlacznosci instytucjonalnej

jednostek w Swierku, na skutek istniejacych zaleznosci ich los jest

wzajemnie scisle powiazany; jeden niewyplacalny instytut generuje

nieslychanie trudna sytuacje dla drugiego. Pracownicy sa "karmieni"

wizjami z innej epoki: PAA wywalczy srodki, rzad udzieli pomocy z

rezerwy budzetowej, Sejm "udzieli gwarancji"... Przemiany, ktore w

Polsce zaszly i ktorych wiekszosc z nas pragnela, doprowadzily do

ustawowego zrownania wszystkich jednostek naukowych, choc zmiany w

przepisach w 1994 roku daly jednostkom w Swierku wyjatkowe

preferencje: mozliwosc otrzymania dotacji z budzetu na dofinansowanie

niektorych kierunkow dzialalnosci jednostek atomistyki, w tym

dofinansowanie eksploatacji reaktorow badawczych.

Optymalnym rozwiazaniem byloby wiec utworzenie w miejsce obydwu

Instytutow jednego organizmu. Musi byc to jednak polaczone z

gruntownym przegladem i ewentualna rewizja uprawianej tematyki,

pozbyciem sie zbyt kosztownych (bo nie znajdujacych odbiorcow

placacych za wyniki) badan czy instalacji, likwidacja (wyprzedaza?) -

czesci sprzetu, gruntowna reorganizacja administracji i sluzb

uslugowych, z pozbyciem sie roznych reliktow przeszlosci, przy czym

chodzi tu nie tylko o systemy zasilania w cieplo i energie

elektryczna, wreszcie - z wyraznym zmniejszeniem zatrudnienia. Taka

reorganizacje przezyly swego czasu rowniez jadrowe centra naukowe w

Juelich i Karlsruhe w Niemczech, w Harwell w Wielkiej Brytanii, nawet

Argonne czy Gaithersburg (dawne NBS) w Stanach Zjednoczonych. Ten nowy

organizm podobnie, jak to mialo miejsce w niektorych ze wspomnianych

osrodkow, powinien wydzielic ze swojej struktury instytucje naukowo-

produkcyjne czy uslugowe, ktore bylyby naturalnymi odbiorcami wynikow

prac naukowych jednostki macierzystej i przynosily dochod przeznaczony

na dalsze prowadzenie badan w tej jednostce.

Uruchomienie procesu naprawczego powinno nastapic na wniosek

jednostek, oczywiscie gdy jest taka wola wszystkich zainteresowanych,

to znaczy dyrekcji i rad naukowych, przy braku sprzeciwu ze strony

zwiazkow zawodowych. Woli takiej w przypadku Waszych Instytutow nie

bylo. W sytuacji, gdy jednostka (a grozi to w Swierku obydwu

Instytutom) traci czy moze utracic warunki materialno-techniczne

niezbedne do wypelniania swoich zadan, a wiec przestaje istniec jeden

z przewidzianych w ustawie warunkow jej utworzenia, a nadal nie jest

to postrzegane przez jej organy decyzyjne, inicjatywe powinien przejac

organ nadzorujacy. Wedlug ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych

jednostka nieefektywnie wykonujaca swoje zadania moze byc dzielona,

laczona z inna, reorganizowana, likwidowana lub przeksztalcana w

przedsiebiorstwo panstwowe, na mocy decyzji organu nadzorujacego (w

porozumieniu z Przewodniczacym KBN i Ministrem Finansow), na warunkach

i w trybie przewidzianych w Rozporzadzeniu Rady Ministrow z dnia 21

marca 1995 roku. Decyzja o polaczeniu jednostek powinna byc

poprzedzona pracami komisji, okreslonej we wspomnianym Rozporzadzeniu.

Komisje taka powolalem w dniu 15 pazdziernika 1997, kiedy wyczerpaly

sie wszystkie bardziej lub mniej realne dzialania naprawcze

podejmowane w ramach obecnych struktur i gdy stalo sie oczywistym, ze

nie nalezy oczekiwac zadnych strategicznych inicjatyw ze strony

zainteresowanych. Jej koncowy raport wraz z zalaczonymi protokolami

spotkan Komisji, niektorymi materialami zrodlowymi i odrebnymi

stanowiskami organizacji zwiazkowych otrzymalem 9 stycznia 1998

(z miesiecznym opoznieniem w stosunku do terminu przewidzianego w

Zarzadzeniu powolujacym Komisje).

Raport Komisji zawiera analize stanu ekonomicznego obydwu Instytutow

przewidzianych do ewentualnego polaczenia. Analiza ta, a wszystkie

dane sa przyjete przez przedstawicieli obydwu jednostek, potwierdza

brak zrownowazenia przychodow i wydatkow, zwlaszcza w przypadku IEA.

Sytuacja ta dotyczy - wbrew tezom Raportu - nie tylko sztucznie

wydzielonej "czesci badawczej" Instytutu; ORB nie kumuluje srodkow na

odtworzenie wypalanego paliwa, a ZDUOP - srodkow potrzebnych na

uruchomienie i amortyzacje kosztownych instalacji gromadzenia czy

zestalania odpadow cieklych itp.

Komisja potwierdzila funkcjonowanie w Swierku przedziwnych mechanizmow

strukturalnych: wyodrebnione czesci tych samych Instytutow wnosza do

macierzystej (?) jednostki oplaty za wynajem swoich lokali (widocznie

pomieszczenia nie zostaly wyodrebnione!), za sprzedawane (?) media, co

wiaze sie z podatkami itp. Potwierdzaja sie tez moje obserwacje o

niegospodarnosci w organizacji obslugi (oburza mnie lekcewazenie

groszowych jakoby oszczednosci z tytulu likwidacji ZOIT!). Wyraznie

widoczne sa przerosty zatrudnienia (np. utrzymywanie licznej - a jak

praktyka wykazuje, wysoce nieskutecznej - zmilitaryzowanej strazy

przemyslowej, w sytuacji ograniczonego terenu wymagajacego ochrony

fizycznej, utrzymywanie podwojnej sluzby dozymetrycznej, licznej

administracji itd). Nie chce polemizowac z niektorymi, niezbyt

rzetelnymi dokumentami czy kontrowersyjnymi stwierdzeniami w

materialach zalaczonych do Raportu, bo nie zmieniaja one generalnego

obrazu zagadnienia.

Raport zawiera propozycje trzech wariantow uzdrowienia sytuacji w

Swierku: przez calkowite polaczenie IEA i IPJ, przez przylaczenie

czesci IEA do IPJ (po uprzednim podziale IEA), wreszcie -

pozostawienie struktur organizacyjnych w obecnym ksztalcie i uzyskanie

poprawy kondycji finansowej jednostek droga wewnetrznych przeksztalcen

organizacyjnych. Nie zamierzam ustosunkowywac sie do tej

"konserwatywnej" propozycji, gdyz historia ostatnich lat Osrodka

wykazuje, ze kolejne dyrekcje IEA (szukanie optymalnych rozwiazan

organizacyjnych jest podstawowym obowiazkiem dyrekcji instytutu,

wspomaganej przez jego rade naukowa) nie odnotowaly w tym zakresie

zadnego sukcesu. Zadluzenie Instytutu systematycznie wzrasta,

wzrastaja rowniez trudnosci finansowe IPJ.

W swietle Raportu optymalnym rozwiazaniem jest polaczenie obydwu

Instytutow, IEA i IPJ. Mozna w ten sposob osiagnac najefektywniejsze

ekonomicznie i najsprawniejsze zarzadzanie zasobami obydwu jednostek.

Wada takiego rozwiazania jest brak pelnej zgody dyrekcji i rad

naukowych obydwu jednostek oraz jednego ze zwiazkow. Gdyby wola taka

istniala, do proponowanej fuzji doszloby wczesniej i bez zatrudniania

specjalnej komisji. Jako wade Raport wymienia tez roznorodnosc zrodel

finansowania polaczonej jednostki: dwa rozne zespoly KBN i budzet PAA.

Moim zdaniem ten czynnik powinien byc traktowany raczej jako zaleta

laczenia. Jednoczesnie Raport zwraca uwage na celowosc wylaczenia z

obecnej struktury IEA gospodarki odpadami promieniotworczymi

prowadzonej w ZDUOP i ewentualnie wydzielenie reaktorow. Taka sama

jest w zasadzie konkluzja "posredniego" wariantu sanacji Osrodka,

przewidujacego polaczenie IPJ z "czescia naukowa" IEA; przedstawiona

tam propozycja "przejscia" do IPJ czesci naukowcow z IEA, to wlasnie

polaczenie i podzial.

Opierajac sie na wnioskach zawartych w Raporcie i na wlasnych

przemysleniach, pragne przedstawic jako ostateczny cel - nastepujacy

wynik reorganizacji:

* istnieje jeden instytut badawczy (np. IPJ, moze - IBJ?), im.

A.Soltana, w Swierku i na Hozej, a w jego strukturze dzial

techniczny - pozostalosc po wchlonietym ZOIT,

* ZDUOP (juz raczej jako ZUOP) - to calkowicie, wraz z

nieruchomosciami, wyodrebnione przedsiebiorstwo (zaklad

budzetowy?). O dalszym losie, tzn. o ewentualnym wyodrebnieniu

ZDAJ czy reaktorow (ORB wraz z zespolem naukowym, jako jbr,

wzglednie tylko jako placowka naukowo-produkcyjna czy uslugowa; w

tym ostatnim przypadku naukowa tematyka zwiazana z fizyka

reaktorow, energetyka jadrowa itp. przechodzi do nowego

instytutu?) lub innych zespolow decyduje nowy instytut.

Aby uzyskac powyzej przedstawiony efekt reorganizacji przyjmuje

nastepujacy scenariusz dzialan (w zalozeniu nie nalezy liczyc na

dodatkowe, przeznaczone na ten cel srodki budzetowe):

1. W roku 1998 obydwa Instytuty pracuja w obecnej strukturze. Czas

ten jest przeznaczony na znalezienie sposobow splaty i maksymalna

splate przez Instytuty ich obecnego zadluzenia, na analize obecnie

uprawianej tematyki naukowej, z mysla o ewentualnej rewizji

programow i zespolow badawczych i z mysla o nowej strukturze

Instytutu (np. trzeba zadecydowac o istnieniu czy przyszlej

alokacji LBM lub innych zespolow), na wypowiedzenia zatrudnienia

pracownikom nie przewidzianym w nowej jednostce czy w wydzielanych

z niej instytucjach itp. Obydwa Instytuty powoluja wspolny Zespol

przygotowujacy projekt statutu nowej jednostki (czyli ustalaja jej

tematyke badawcza i strukture wewnetrzna). Dyskutuje sie rowniez

statusy i zakresy dzialania jednostek wydzielanych.

2. Prezes PAA powoluje Komisje przygotowujaca podzial nowej jednostki

(wzglednie podzial IEA i IPJ, jesli np. ZDUOP i ORB maja byc

wydzielane z IEA, a z IPJ - ZDAJ, jeszcze przed polaczeniem),

zgodnie z paragrafem 13 ust.1. wspomnianego wyzej Rozporzadzenia

Rady Ministrow z 21 marca 1995 r.

3. Opierajac sie na wynikach prac wymienionych wyzej cial, Prezes PAA

przygotowuje, a nastepnie podejmuje - w uzgodnieniu z

Przewodniczacym KBN i Ministrem Finansow - przewidziane ustawa o

jednostkach-badawczo rozwojowych decyzje o polaczeniu, a nastepnie

podziale (wzglednie o podziale i nastepnie polaczeniu) w taki

sposob, azeby przedstawiony wyzej cel byl osiagniety w dniu

1 stycznia 1999 roku.

W zwiazku z powyzszym zobowiazuje Dyrektorow IPJ i IEA do powolania

Zespolu, o ktorym mowa w p.1., w terminie do 15 lutego br. W tym samym

terminie wydam Zarzadzenie powolujaca Komisje, wymieniona w p.2.

Prezes PAA

Prof. dr hab. J. Niewodniczanski

**********************************************************************

PATRZAC Z BLISKA

Prezes PAA napisal list, w ktorym dokonuje oceny znacznej czesci

atomistyki polskiej, glownie tej zlokalizowanej w Swierku.

Przyzwyczailismy sie do tego, ze patrzac np. z perspektywy

amerykanskiej, czy zachodnio-europejskiej istnieje atomistyka polska,

bez rozrozniania gdzie w Polsce jest ona uprawiana. Podobnie z

perspektywy niewtajemniczonego dziennikarza polskiego a nawet kolegi

fizyka z Krakowa istnieje atomistyka w Swierku, bez podzialu na

instytuty tam zlokalizowane. Gdy jednak spojrzenia takiego dokonuje

Szef atomistyki polskiej, warto zrobic komentarz do przedstawionego

przez Niego obrazu. Obawiam sie bowiem, ze w rekach ludzi obojetnych

lub niechetnych atomistyce obraz ten, bez dokonania koniecznych

rozroznien, moze utrwalic bardzo niekorzystne, nieprawdziwe stereotypy

i zaszkodzic wszystkim zainteresowanym. Ponizej postaram sie

skomentowac te stwierdzenia w liscie Pana Prezesa, ktore moim zdaniem

odnosza sie wylacznie do jednego z instytutow zlokalizowanych w

Swierku i nie moga byc uogolnione na cala swierkowa spolecznosc.

Zachowuje tu kolejnosc z listu Prezesa. Tak wiec:

* ani obecny, ani poprzedni dyrektorzy Instytutu Problemow Jadrowych

nie mieli nic wspolnego z kontynuacja budowy "petli" i na "lawie

oskarzonych" z tego tytulu nie zasiada;

* zaden z dyrektorow IPJ nie uczestniczyl tez w "zabiegach" o

utworzenie osrodka amerykansko-rosyjsko-polskiego w Swierku;

* "dazenia PAA do wsparcia finansowego Instytutow ...", wspomniane w

liscie Prezesa, byly skierowane wylacznie na jeden instytut:

Instytut Energii Atomowej. Instytut Problemow Jadrowych zadnego

takiego wsparcia nie otrzymal;

* IPJ nie odczul tez zadnego wsparcia PAA w zakresie programow pomocy

technicznej MAEA. Inicjatywy w tej sprawie ze strony PAA tez nie

naszego Instytutu dotyczyly.

* nie moge sie oprzec wrazeniu, ze sformulowania bezosobowe

"oczekiwano od nas ..." oraz "Nie widziano ...", uzyte w nastepnym

akapicie, brzmia jak te uzywane nagminnie w minionej epoce. Wszyscy

sa tu obciazeni, nikt nie moze sie bronic. Osobiscie nie poczuwam

sie.

* zdecydowanie nie moge sie pogodzic z nastepnym zdaniem: "W roku

1997 ze szczegolna ostroscia wystapily braki finansowe, ZWLASZCZA w

Instytucie Energii Atomowej". Choc caly wstep dotyczy IEA,

niepozorne slowko 'zwlaszcza' zalicza rowniez IPJ do tej samej

kategorii. Otoz rok 1997 byl dla IPJ rokiem bardzo znaczacego

ZMNIEJSZENIA trudnosci finansowych. Deficyt budzetowy IPJ w roku

tym zmniejszyl sie do ponizej jednej trzeciej deficytu z roku 1996;

liczymy na wyjscie ze strefy ostrego zagrozenia w roku biezacym.

Jest tak pomimo, ze to nie my otrzymalismy dotacje z budzetu,

wzmiankowana ponownie pod koniec akapitu.

* nastepne zdanie jest wnioskiem z tego "zrownania w dol":

"optymalnym rozwiazaniem byloby wiec utworzenie w miejsce obydwu

Instytutow jednego organizmu". Optymalnym byc moze z punktu

widzenia tego Instytutu, ktory bylby "rownany w gore". Gdy "okret

flagowy" (pytam niesmialo kto i kiedy uzywal tego zwrotu?) tonie,

sasiedni moze przejac rozbitkow, ale nie moze zwiazac sie z tonacym

okretem krotkimi cumami, bo wtedy zatona wszyscy.

* przykro mi slyszec, ze w Instytucie naszym "nie bylo woli

uruchomienia procesu naprawczego". Wydawalo mi sie dotychczas, ze w

samym tylko roku 1997 udowodnilismy te wole czynami.

* w pierwszym punkcie "scenariusza" znalazlo sie zdanie wynikajace

chyba z nieoporozumienia, ale mogace przyniesc grozne, szkodliwe

skutki - zdanie o "splacie przez Instytuty ich obecnego

zadluzenia". Instytut Problemow Jadrowych nie ma zadnego "obecnego

zadluzenia", ani nie mial takowego w przeszlosci. Byl i jest

wyplacalny. Miewa zadluzenia ZOiT, ale wylacznie skutkiem

niewyplacalnosci obslugiwanego na kredyt(!) Instytutu Energii

Atomowej. Zaufanie swiata zewnetrznego (zwlaszcza bankowego) do

wyplacalnosci danej instytucji, do plynnosci finansowej etc. jest

przeliczalne na pieniadze.

Koncze te liste, choc jeszcze kilka podobnych uogolnien moglbym w

liscie Pana Prezesa znalezc. Wypracowanie strategicznej wizji rozwoju

Atomistyki Polskiej jest zadaniem o podstawowej wadze i jako takie

nalezy do PAA. Wizje wycinka takiego planu na skale Instytutu

Problemow Jadrowych probujemy sobie stworzyc, choc dobrze byloby znac

szersze uwarunkowania.

Nie odnosze sie w tym "komentarzu" do propozycji reorganizacyjnych,

zawartych w liscie Prezesa. Beda one - zgodnie z koncowymi zdaniami

listu Prezesa - przedmiotem pracy Zespolu. W tym miejscu chce

podkreslic jedno: przez ostatnie kilkanascie miesiecy staralismy sie

m.in. o uzyskanie w oczach zarowno tzw. Decydentow jak i spoleczenstwa

oceny naszego instytutu, na jaka - smiem twierdzic - zaslugujemy:

Instytutu o wazkich osiagnieciach naukowych i technicznych, Instytutu

majacego w nauce polskiej wazna role do spelnienia, Instytutu

POTRZEBNEGO! Wsadzanie nas do wspolnego worka z napisem "niegospodarni

nieudacznicy" wyrzadza nam niezasluzona krzywde. Nie bez znaczenia

jest rowniez wplyw opinii Szefa resortu na nastroje wewnatrz

Instytutu.

Chce wierzyc, ze Pan Prezes dostrzeze, ze oto wlasnie ma w swym

Gospodarstwie Instytut, z ktorego moze byc dumny, i ze zechce temu dac

wyraz. Czasem jest to lepsza pomoc, niz dotacje budzetowe.

Ziemowid Sujkowski

**********************************************************************

WOKOL DECYZJI LACZENIA

Prezes Panstwowej Agencji Atomistyki zadecydowal, na jakiej drodze

zostanie podjeta w roku biezacym proba przezwyciezenia kryzysu

ekonomicznego, w ktorym od wielu lat znajduje sie Osrodek Naukowy w

Swierku.

Zdaniem Prezesa wlasciwym rozwiazaniem jest polaczenie IPJ z IEA w

jeden organizm, z ktorego nastepnie zostana wydzielone i

usamodzielnione niektore zaklady doswiadczalne.

Nie zostal w pismie Prezesa uwzgledniony zaden z czterech

sformulowanych przez NSZZ "Solidarnosc" poczatkowych warunkow

koniecznych do sensownego przeprowadzenia takiej operacji. Zdaniem

"Solidarnosci" nalezaloby bowiem:

1. Spowodowac oddluzenie IEA z jego dlugu inwestycyjnego.

2. Korzystajac z rozporzadzenia Rady Ministrow z dnia 6.12.94 r.

obciazyc ORB i ZDUOP (czyli budzet panstwa) przypadajacymi na nie

stalymi i zmiennymi kosztami infrastruktury wynikajacymi ze

szczegolnych wymogow technicznych tych jednostek.

3. Zapewnic sfinansowanie kosztow restrukturyzacji Osrodka w Swierku

przez Ministerstwo Finansow i Komitet Badan Naukowych.

4. Otrzymac zobowiazanie KBN dotyczace finansowania statutowego nowego

instytutu w pierwszych dwoch latach jego istnienia.

W tej sytuacji scenariusz Prezesa PAA staje sie niebezpieczny i moze

doprowadzic do tragedii. Wbrew pozorom nie jest to wiec projekt NSZZ

"Solidarnosc"- to jego karykatura dyskredytujaca sensowny cel jednosci

Osrodka. Cel nie uswieca srodkow. Takiej operacji na delikatnej tkance

srodowiska naukowego nie mozna przeprowadzic bez wielkiego taktu i bez

zapewnienia jednoczesnie odpowiedniej oslony ekonomicznej. Potrzebne

jest zaufanie, szczegolnie aby wykrzesac entuzjazm dla trudnych zmian.

Niechec i wiele niesprawiedliwych ocen ferowanych w pismie Prezesa na

temat srodowiska w Swierku temu nie sprzyjaja.

Sadze, ze Prezes PAA przygnebiony faktem, ze dopiero po szesciu latach

podejmuje decyzje, ktora logika (i NSZZ "Solidarnosc" !) sugerowaly mu

na poczatku kadencji, odreagowal ostra ocena naszego srodowiska i

umyciem rak (nie zobowiazuje sie do spelnienia zadnych warunkow

poczatkowych). To wielka szkoda, wiem bowiem prywatnie, ze Prezes PAA

rozumie wage czterech koniecznych warunkow poczatkowych majacych

towarzyszyc laczeniu Osrodka oraz ceni warszwskich kolegow po fachu.

Biorac to wszystko pod uwage zwrocilem sie do Prezesa PAA, aby na

spotkaniu z przedstawicielami zwiazkow zawodowych sprecyzowal swoje

stanowisko w sprawie reorganizacji Osrodka, ktore wstepnie zarysowal w

wyzej omawianym pismie.

Oto najwazniejsze informacje, ktore otrzymalismy na spotkaniu:

1. Na nasza prosbe Prezes PAA odtajnil tekst Raportu Komisji ds.

"dokonania analizy i oceny stanu organizacyjnego-prawnego i

ekonomiczno-finansowego Instytutu Energii Atomowej i Instytutu

Problemow Jadrowych oraz opracowania warunkow, na jakich zostanie

dokonane laczenie jednostek" i zarzadzil przeslanie tekstu Raportu

do wylozenia w kazdej z bibliotek obu instytutow.

2. Na nasza prosbe Prezes PAA zgodzil sie na opublikowanie w

NEUTRONACH pelnego tekstu Jego pisma do Dyrekcji, Rad Naukowych i

Zwiazkow Zawodowych IEA i IPJ, w ktorym podejmuje decyzje

polaczenia obu instytutow.

3. Zdaniem Prezesa przed polaczeniem obu instytutow w jeden musi

nastapic splacenie dlugu Instytutu Energii Atomowej w stosunku do

ZOiT. Prezes PAA dolozy wszelkich staran, aby przed polaczeniem

Instytutow nastapilo oddluzenie IEA z jego dlugu inwestycyjnego.

4. Prezes PAA zgodzil sie ze stanowiskiem NSZZ "Solidarnosc", ze

liczba 200 osob przewidzianych do zwolnienia w scenariuszu

laczeniowym przygotowanym przez PAA (patrz Raport), zostala

wyliczona przy zalozeniach i celach sztucznie ekstremalych

(minimalne dochody, maksymalne koszty, oszczednosci wylacznie na

zwolnieniach, calkowite zrownowazenie bilansu nowej jednostki,

brak zewnetrznego finansowania reorganizacji) nie jest

realistyczna i nie bedzie w tak szerokim zakresie realizowana.

5. Prezes PAA zwrocil sie do zwiazkow zawodowych o dotrzymanie

zlozonych zobowiazan i pomoc przy zalatwieniu spraw Osrodka na

forum Rzadu, Sejmu i KBN. Ze swojej strony zwiazki zawodowe

podtrzymaly swoje zobowiazania otrzymujac zapewnienie, ze liczba

zwolnien nie przekroczy 100 osob, bedzie negocjowana ze zwiazkami

zawodowymi, a osoby zwolnione otrzymaja dodatkowe zabezpieczenie

socjalne.

6. Prezes PAA stwierdzil koniecznosc przyspieszenia prac nad

ustaleniem wlasnosci prawnej terenu Osrodka.

7. Dzien 1 stycznia 1999 roku jest terminem zakonczenia wszelkich

procedur prawnych zwiazanych reorganizacja Osrodka, co oznacza,

ze sam proces powinien zakonczyc sie wczesniej. Biorac pod uwage

jego wieloetapowosc, czasu jest niewiele, zespoly i komisje musza

pracowac intensywnie, a decyzje zapadac szybko.

8. Proces laczenia przejdzie przez stadium chwilowego polaczenia

calosci intytutow, aby natychmiast moc przejsc do wydzielenia z

tak powstalego nowego instytutu tych wszystkich zespolow, ktore

wczesniej (w toku prac Zespolu ds. laczenia) zostaly zaplanowane

jako wydzielone jedostki (np.: ORB, ZDUOP, LBM i inne).

9. Decyzja o przeksztalceniu ZdAJ w przedsiebiorstwo panstwowe (po to

by pozniej moc je sprywatyzowac) zalezy wylacznie od decyzji

Dyrektora IPJ.

10 Prezes PAA znajac zastrzezenia czesci zakladow naukowych IPJ,

ktore zastanawiaja sie nad przejsciem do PAN-u, dopuszcza

realizacje tego zamierzenia w ramach drugiego etapu reorganizacji.

Osobiscie jednak Prezes PAA majac na wzgledzie przyszlosc nowego

instytutu jest temu przeciwny.

Stanislaw Gebalski

**********************************************************************

OSKARZENIA I KALUMNIE

Kazdy ma prawo do naiwnosci. W swiadomosci spolecznej i w anegdocie

funkcjonuje od dawna wizerunek sympatycznego uczonego, ktory zupelnie

nie umie sobie radzic z zawilosciami codziennego zycia, jak ten, na

przyklad, co mial dwa koty, duzego i malego. Poniewaz przeszkadzaly mu

one w pracy drapiac w drzwi gabinetu, polecil wywiercic w drzwiach dwa

otwory, duzy i maly. Poblazliwy stosunek do naiwnosci nie obejmuje

jednak politykow lub urzednikow wysokiego szczebla, nawet jesli sa

profesorami.

W tym numerze NEUTRONOW znajda Panstwo pismo Prezesa PAA, w ktorym,

opierajac sie na ustaleniach powolanej w zeszlym roku przez siebie

Komisji, zapowiada utworzenie jednego instytutu badawczego w Swierku.

O tym, ze "podzial IBJ ... zniszczyl dotychczasowe struktury ze szkoda

dla prowadzonych badan", wiedzial Pan Prezes jeszcze bedac w Krakowie.

Od chwili przyjecia w sierpniu 1992 roku stanowiska Prezesa PAA

obserwowal "pozbawiona sensu...[i]... groteskowa sytuacje" w Swierku,

ale przez nastepnych piec lat nie uczynil zadnego kroku, aby ja

zmienic, poniewaz "organy decyzyjne obu instytutow zapewnialy ...

[go], ze taka sytuacja jest optymalna". Jeszcze w czerwcu 1997 roku

pisal w 4. numerze NEUTRONOW, ze "instytucja nadzorujaca nie ma planu

reorganizacji Osrodka w Swierku". Jakis czas potem nastapil przelom w

pogladach Pana Prezesa, czego owocem jest pismo i zapowiedz dzialania.

Przyslowie mowi, ze "lepiej pozno niz wcale", czasem jednak bywa za

pozno. Czlowiekowi przez zbyt dlugi czas pozbawionemu tlenu obumieraja

komorki mozgu i zadne zabiegi reanimacyjne nie sa w stanie przywrocic

mu zycia. Nalezy miec nadzieje, ze wiekszosc szarych komorek Swierka

zachowala jeszcze zdolnosc do regeneracji i wspanialy IBJ (pod ta lub

tez inna nazwa) odrodzi sie jak feniks z popiolow ku chwale polskiej

atomistyki z Panstwowa Agencja i jej Prezesem na czele.

JAM

**********************************************************************

NETIA W SWIERKU!

W dniu 30 wrzesnia 1997 roku zostala podpisana "Umowa o Wspolpracy"

pomiedzy Instytutem Problemow Jadrowych a NETIA Telekom Warszawa S.A.

Na mocy umowy NETIA zobowiazala sie do przejecia roli operatora

telekomunikacyjnego we wszystkich obiektach IPJ na terenie Osrodka

Swierk. Na mocy odrebnych umow z Instytutem Energii Atomowej oraz

Osrodkiem Badawczo-Rozwojowym Izotopow, NETIA przejmie obsluge

telekomunikacyjna takze tych instytucji. Wobec powyzszych faktow od

dnia 1 czerwca 1998 roku NETIA rozpocznie obsluge wszystkich

instytucji i podmiotow gospodarczych dzialajacych na terenie Osrodka

Swierk.

Kazda z trzech instytucji na terenie Osrodka Swierk tj. IPJ, IEA i

OBRI, wyrazily chec podpisania trzech osobnych umow z NETIA Telekom

Warszawa S.A. Zatem zyczeniem poszczegolnych instytucji bylo, aby NTW

postrzegala O.S jako trzech, niezaleznych Klientow. Kazda umowa byla

osobno negocjowana i podpisywana.

Po wnikliwej analizie tresci umowy zawartej pomiedzy IPJ i NTW mozna

dowiedziec sie, ze NETIA zapewni 300 linii telefonicznych

umozliwiajacych bezposrednie polaczenia przez centrale NETII w

Otwocku. Z tych 300 linii, 100 linii bedzie wlaczonych do tzw. Grupy

CENTREX. Usluga CENTREX polega na programowym wyodrebnieniu czesci

publicznej centrali telefonicznej jako centrali prywatnej,

obslugujacej wydzielona siec uzytkownikow. Polaczenia pomiedzy

telefonami w grupie CENTREX sa nietaryfikowane. Zgodnie zatem z

zyczeniem IPJ aby traktowac kazdy instytut jako osobny podmiot, NETIA

zapewnia bezplatne polaczenia telefoniczne wewnatrz IPJ.

Poniewaz to IPJ jest wlascicielem zajmowanych przez siebie budynkow,

to wlasnie IPJ podpisal umowe z NTW oraz to w gestii IPJ lezy

przydzielenie linii telefonicznych uzytkownikom wraz z uprawnieniami,

wynikajacymi z dolaczenia do grupy CENTREX.

Cala inwestycje, polegajaca na:

- poprowadzeniu lacza swiatlowodowego w relacji Otwock - Swierk;

- instalacji nowoczesnych urzadzen teletransmisyjnych oraz jednostki

wyniesionej JRSU w Swierku;

- modernizacji, rozbudowie i obsludze sieci telekomunikacyjnej w

Swierku;

NETIA prowadzi na wlasny koszt, bez jakichkolwiek obciazen dla IPJ.

W umowie okreslono ilosc linii potrzebnych z "zapasem" dla IPJ. Jest

ich 300. Koszt jaki poniesie IPJ zwiazany ze zmiana operatora wyniesie

1 PLN + VAT za kazda linie telefoniczna. Po dokladnym mnozeniu

otrzymujemy wynik 300 PLN + VAT. Abonament bedzie naliczany przez NTW

zgodnie z cennikiem. W chwili obecnej istnieja dwie taryfy do wyboru

dla Klientow NETII.

- taryfa I - abonament w wysokosci 10 PLN + VAT oraz 18 groszy + VAT

za impuls;

- taryfa II - abonament w wysokosci 13 PLN + VAT oraz 17 groszy + VAT

za impuls.

Umowa gwarantuje IPJ ogolnopolska taryfe NETII, bez dodatkowych oplat

i narzutow.

Poniewaz NETIA Telekom Warszawa S.A. jest Operatorem wykonujacym

uslugi telekomunikacyjne o charakterze powszechnym, sama utrzymuje

swoje sieci w ruchu, konserwuje centrale i inne urzadzenia

teletechniczne bedace jej wlasnoscia, bez dodatkowych oplat ze strony

Klientow.

Bezpieczenstwo jadrowe, tak wazne na terenie O.S., zostanie zwiekszone

dzieki pozostawieniu na terenie O.S. kilku linii Telekomunikacji

Polskiej S.A. w celu tzw. "dwustronnego zasilenia". Jak wiadomo,

obecnie O.S. posiada tylko jedna droge lacznosci ze swiatem.

Warto rowniez podkreslic fakt, iz budowana przez NTW siec jest siecia

nowa i nowoczesna, przez co nie jest konieczne utrzymywanie rzeszy

pracownikow do konserwacji i utrzymania sieci w ruchu. Konieczne jest

natomiast zatrudnianie personelu wykwalifikowanego, ktory zna

nowoczesne technologie telekomunikacyjne, niekoniecznie zwiazane np. z

obsluga centrali elektromechanicznej.

Wazna informacja jest to, iz pomimo poczatkowych trudnosci we

wspolpracy pomiedzy NTW i TP S.A., od 23 grudnia 1997 roku z sieci

NETII w Otwocku mozna dodzwonic sie wszedzie. Wczesniej zablokowane

polaczenia z numerami typu: 0-700, 0-800, 0-90, 0-601, 0-602 oraz

internetowy numer 0-202122 sa obecnie dostepne.

Jak wykazaly powyzsze rozwazania, celem rozpoczecia wspolpracy

pomiedzy NTW i IPJ byly nastepujace czynniki:

1.Czynnik ekonomiczny

- redukcja kosztow abonamentowych z 40 PLN na 13 lub 10 PLN;

- brak koniecznosci utrzymywania personelu konserwujacego i

utrzymujacego siec i centrale w ruchu;

- zaprzestanie ponoszenia kosztow rozbudowy sieci oraz

odpowiedzialnosci za stan techniczny infrastruktury;

2.Czynnik techniczny

- koncentrowanie sie IPJ na problemach naukowych a nie na problemach z

platnikami, zla siecia itp.;

- zmiana technologii w IPJ potrzebna dla rozwoju oraz do

przyciagniecia kapitalu inwestycyjnego;

- z racji cyfrowej technologii stosowanej przez NTW, latwy dostep do

najnowszych technologii telekomunikacyjnych dla IPJ oraz dla innych

podmiotow znajdujacych sie na terenie O.S.

Kontrakt pietnastolecia jest poczatkiem szerokiej wspolpracy pomiedzy

NTW i wszystkimi zainteresowanymi stronami. Zarowno NETIA jak i

pozostali uczestnicy negocjacji powzieli decyzje o wzajemnej

wspolpracy i pomocy przy realizacji przedsiewziecia. Wszyscy maja na

wzgledzie ekonomiczne dobro O.S. oraz koniecznosc dania impulsu do

rozwoju makroekonomicznego O.S. Pamietac tez nalezy, ze wszelkie

dzialania opozniajace lub wrecz sabotujace inwestycje NETII w O.S.

spowoduja ogromne straty wszystkich stron, nie wylaczajac samych

pracownikow O.S.

16.01.1998

Maciej Bakula Negocjator ze strony NETIA Telekom Warszawa S.A.

 

OD REDAKCJI:

Szkoda, ze rozmowy miedzy czlonkami Redakcji beda traktowane jako

"miedzyinstytutowe przez Otwock", poniewaz trzy instytucje zazadaly,

aby NETIA traktowala je jako niezaleznych klientow.

Odpowiedz NETII wyjasnia niepokoje ZOiTu wyrazone przez Pana J.Bindera

[NEUTRONY 1/98]. Nie zauwazyl on, ze dzieki swojej organizacyjnej

podleglosci wobec IPJ ZOiT nie bedzie musial byc czwartym klientem,

negocjujacym wniesienie do swiatlowodowo-teletransmisyjnego

porozumienia majatek trwaly w postaci "centrali telefonicznej...,

ktorej stan techniczny okreslony przez Rzeczoznawcow SEP jest na tyle

sprawny, ze moze ona pracowac bez dozoru w godzinach nocnych".

Definitywnie zostaly tez rozwiane obawy co do ewentualnego pozbawienia

pracownikow Swierka mozliwosci dodzwonienia sie do agencji

towarzyskich i Internetu.

**********************************************************************

* *

* Nowych Czytelnikow, ktorzy chca regularnie otrzymywac NEUTRONY, *

* prosimy o przeslanie adresu swojej poczty elektronicznej *

* ktoremukolwiek z czlonkow Redakcji. W identyczny sposob prosimy *

* dostarczac materialy do publikacji. *

* *

**********************************************************************

* *

* REDAKCJA: *

* Krzysztof Andrzejewski (IEA): e02ka@cx1.cyf.gov.pl *

* Janusz Mika (IEA): mika@waw.pdi.net *

* Andrzej T. Mikulski (ORB): mikulski@cx1.cyf.gov.pl *

* Marek A. Rabinski (IPJ): rabinski@cx1.cyf.gov.pl *

* *

**********************************************************************